Czym są probiotyki?

Probiotyki definiuje się jako żywe drobnoustroje, które, podane w odpowiedniej ilości, wywierają korzystny wpływ na zdrowie gospodarza. Samo określenie „probiotyk” oznacza „dla życia” i stanowi antonim „antybiotyku”.

Ludzie od wieków spożywają pokarmy, które uległy fermentacji w wyniku działania żywych kultur bakterii, ale związane z tym korzyści dla zdrowia przyciągnęły uwagę naukowców i lekarzy dopiero w ostatnich kilkudziesięciu latach.

Badania potwierdzają rolę mikroflory jelitowej w profilaktyce chorób. Probiotyki zwiększają liczbę dobrych bakterii, a zmniejszają populację drobnoustrojów potencjalnie chorobotwórczych.

W zrozumieniu ich roli może pomóc wyobrażenie sobie ludzkiego ciała jako gospodarza dla bakterii i innych mikroorganizmów. Nasza mikroflora, zwłaszcza w przypadku układu pokarmowego, jest bardzo dynamiczna i zróżnicowana. Szacuje się, że w organizmie zdrowego, dorosłego człowieka stosunek komórek drobnoustrojów do komórek ciała wynosi 10:1. Bakterie kojarzą się ze szkodliwymi zarazkami, ale w rzeczywistości - wiele z nich pomaga nam prawidłowo funkcjonować.

Ten, kto jest zdrowy i odpowiednio się odżywia, nie musi brać probiotyków. Czynniki, które mogą osłabić odporność na drobnoustroje chorobotwórcze, to, m.in., dieta bogata w proteiny pochodzenia zwierzęcego i tłuszcz, dieta uboga w błonnik, a także wiek, stres itp.

Kto powinien zażywać probiotyki?

Mogą one pomóc w leczeniu takich chorób, jak biegunka, związana z przyjmowaniem antybiotyków, biegunka ostra zakaźna, zespół jelita drażliwego czy zapalenie jelit.

Antybiotyki mogą prowadzić do zmniejszenia liczby dobrych drobnoustrojów w przewodzie pokarmowym i do rozwoju potencjalnie szkodliwych bakterii, takich, jak Clostridium difficile (C. difficile), które są częstą przyczyną biegunki. W zapobieganiu temu zjawisku szczególnie skuteczne są bakterie probiotyczne L. Rhamnosus i S. boulardii.

Objawy takie, jak ból brzucha i wzdęcia, są częste u pacjentów cierpiących na zespół jelita drażliwego. Po części mogą one być skutkiem fermentacji w okrężnicy, która prowadzi do produkcji gazu. Niektóre bakterie przetwarzają pozostałości pokarmowe, docierające do okrężnicy, bez jego wytwarzania. Najnowsze badania sugerują, że zaburzenie równowagi mikroflory jelitowej może przyczyniać się do powstania zespołu jelita drażliwego i jego objawów. Wykazano też, że probiotyki skutecznie łagodzą symptomy tej choroby.

W przypadku zapalenia jelit, pacjentom mogą pomóc duże dawki mieszanek probiotycznych bakterii Lactobacillus, Bilidobacterium i Streptococcus. Niektóre badania wykazują, że pozytywnie wpływają one na ustąpienie objawów wrzodziejącego zapalenia okrężnicy. Probiotyki mogą się też sprawdzić w przypadku innych chorób autoimmunologicznych.

Probiotyki probiotykom nierówne

Probiotyki bardzo się od siebie różnią. Większość produktów probiotycznych zawiera bakterie z rodzajów Lactobacillus lub Bifidobacterium. W dalszej kolejności, dzieli się je na gatunki, takie, jak Lactobacillus acidophilus (L. acidophilus) czy Bifidobacterium lactis (B. lactis). W ramach gatunków różnym szczepom nadaje się oznaczenia alfanumeryczne. Różne szczepy z tego samego gatunku mają inne właściwości i dają inne korzyści. Suplementy probiotyczne powinny zawierać gatunki, szczepy i dawki, których skuteczność potwierdziły badania. Aby zapewnić efektywną ilość żywych kultur bakterii, dobrze jest umieszczać daty ważności na opakowaniu. Ponieważ suplementy probiotyczne przechodzą przez układ trawienny i są z natury nietrwałe, trzeba je przyjmować regularnie.

Z probiotykami nie należy mylić prebiotyków, czyli  nietrawionych składników żywności, które stymulują wzrost i/lub aktywność dobrych bakterii w układzie pokarmowym. Suplementy probiotyczne często zawierają prebiotyki, w postaci fruktooligosacharydów, inuliny i galaktooligosacharydów.

Wykorzystanie probiotyków daje obiecujące rezultaty w przypadku wielu problemów zdrowotnych, zwłaszcza związanych z układem pokarmowym. Obecnie prowadzi się wiele badań i powinniśmy się spodziewać dalszych postępów w identyfikacji tych gatunków i szczepów probiotyków, które najlepiej się sprawdzają w konkretnych sytuacjach.

 

Na podst. What are Probiotics?, Dr. Fuhrman

Sieci społecznościowe

Tagi