DWA OKREŚLENIA CZASU: KAIROS I CHRONOS o. Włodzimierz Zatorski OSB

W języku greckim są używane zasadniczo dwa słowa odpowiadające naszemu słowu czaschronos i kairos. Oba są używane w Piśmie Świętym, jednak posiadają nieco inne znaczenia. Chronos wpierw i przede wszystkim odnosi się do czasu jako posiadającego pewną rozciągłość, miarę, a także do określonego czasu, który można umieścić na osi czasu i podać jego długość. Dlatego też używa się go do określenia czasu długiego lub krótkiego, czyli zarówno do chwili, jak i wieczności, a także dla określenia czegoś, co się wydarzyło przed początkiem czasu. Jest zatem pewnym trwającym okresem, w którym pojawia się możliwość zrobienia czegoś, pojawienia się czegoś, a także możliwością przedłużenia tego, gdy jest to konieczne. Wydaje się, że zasadniczo jest to czas rozumiany jako upływ dający się mierzyć i pozwalający określić odpowiednią porę:

Wszystko ma swój czas (chrons), i jest wyznaczona godzina na wszystkie sprawy pod niebem (Koh 3,1).

Stąd urządzenia do mierzenia czasu nazywa się „chronometrami”.

Kairos posiada nieco inny sens. Oczywiście także odnosi się do pewnego okresu w przeszłości lub przyszłości, lecz akcent w nim pada nie na mierze czasu, ale na tym, co się wydarza, zatem jest raczej sposobnością niż rozciągłością. Jest to zatem czas jakiegoś wydarzenia, czegoś ważnego, pojawiającej się możliwości, sposobności do zdobycia czegoś, osiągnięcia, ukazania się czegoś. Odnosi się go np. do żniwa, czasu owocowania, a także do wydarzeń z życia społecznego:

Jest czas (kairos i dalej) rodzenia i czas umierania, czas sadzenia i czas wyrywania tego, co zasadzono, 3 czas zabijania i czas leczenia, czas burzenia i czas budowania, 4 czas płaczu i czas śmiechu, czas zawodzenia i czas pląsów, 5 czas rzucania kamieni i czas ich zbierania, czas pieszczot cielesnych i czas wstrzymywania się od nich, 6 czas szukania i czas tracenia, czas zachowania i czas wyrzucania, 7 czas rozdzierania i czas zszywania, czas milczenia i czas mówienia, 8 czas miłowania i czas nienawiści, czas wojny i czas pokoju (Koh 3,2–8).

Kairos odnosi się w szczególności do pojawienia się i rozpoczęcia działalności Jezusa (zob. Mk 1,15), a także końca czasu, czyli eschatologii. Jest to zatem raczej czas wydarzenia, sposobności, czas właściwy na coś, odpowiednia pora niż jakieś określone trwanie upływającego czasu, które wyraża chronos. U nas się mówi czasem: „Każdy ma swoje pięć minut”, czyli każdy ma swój czas, w którym może czegoś dokonać. I to jest w zwykłym życiu ów kairos.

Jeżeli jeszcze uwzględnić fakt, że dla Żydów życie to przede wszystkim relacje między ludźmi, to sposobność i wydarzenie w czasie odnosi się przede wszystkim do spotkania w wymiarze osobowym. W najwyższym stopniu odnosi się to do spotkania z Bogiem i czasu Bożego działania w życiu człowieka, czyli do czasu łaski.

Warto jednak dodać, że chronos i kairos nie są jedynymi określeniami odnoszącymi się do czasu. Pana Jezus mówi w Ewangelii o swojej godzinie, czyli chwili, która miała nadejść: Ojcze, nadeszła godzina. Otocz swego Syna chwałą, aby Syn Ciebie nią otoczył (J 17,1). Ponadto jest jeszcze mowa o aion, czyli długim okresie, o wieku, epoce. Czasem Biblia mówi o dniach (hemera), które także są innym określeniem czasu mającego początek i koniec. Ale jest także ważne określenie „dziś” (semeron) akcentujące obecną chwilę. Jednak nie te określenia czasu są dla nas w tym momencie istotne.

O. Włodzimierz Zatorski OSB

Autor

 

O. Włodzimierz Zatorski OSB - mnich z Opactwa Benedyktynów w Tyńcu. Urodzony w 1953 r. Do klasztoru wstąpił po ukończeniu fizyki na Uniwersytecie Jagiellońskim w 1980 r. Uroczystą profesję złożył w 1984 r., a w 1987 r. został wyświęcony na kapłana. W latach 1991–2007 dyrektor Wydawnictwa Benedyktynów TYNIEC. Był przeorem i magistrem nowicjatu. Obecnie szafarz klasztorny, opiekun oblatów i rekolekcjonista.

Dotychczas opublikował: Przebaczenie (1996), Kiedy mówimy „Ojcze nasz…” (1999), Usłyszeć słowo Boże (1999), Przewodniczka wiary (2001), Psalmy – szkoła mądrości (2004), Od bogów pogańskich do Boga żywego (2004) – wywiad z prof. Anną Świderkówną, Otworzyć serce (2005),Droga człowieka (2006), Milczeć, aby usłyszeć (2007), Pokora (2008), Kto pragnie szczęścia(2008), Tyniecka droga krzyżowa (2008), Dziesięciokrąg (2009), Rozważania liturgiczne na każdy dzień. T. 1: Adwent i okres Bożego Narodzenia (2009), T. 2a: Wielki Post (2010), T. 2b: Okres wielkanocny (2011), T. 3: Okres zwykły 1–11 (2010) , T. 4: Okres zwykły 12–23 (2010), T. 5: Okres zwykły 24–34 (2010), Acedia dziś (2010), Boże miłosierdzie (2011), Ład i pokój (2011), Osiem duchów zła (2012), Po owocach poznacie (2012), Prawda w życiu człowieka (2013),  Po obu stronach rzeki (2013),  Słowo wcielone (2014), Jesteśmy ludźmi i nie wiemy, kim jesteśmy (2015).

Wszystkie artykuły autora

Sieci społecznościowe

Tagi