Goryczka żółta reguluje procesy trawienia

Goryczka żółta to roślina wieloletnia z rodziny goryczkowatych, występująca w górach południowej i środkowej Europy na wapiennym podłożu. W Polsce rośnie bardzo rzadko na łąkach wysokogórskich Karpat. Do celów leczniczych bywa uprawiana. Uprawa goryczki żółtej na nizinach jest możliwa, ale stosunkowo trudna. Surowiec jest więc niemal w całości importowany, głównie z Albanii.

Goryczka wydaje w młodości tylko pęd ulistniony i dopiero po kilku latach wytwarza do 1 m wysokie, nierozgałęzione pędy kwiatonośne. Kwiaty długoszypułkowe, skupione w kątach liści i na szczycie łodygi, promieniste, żółte. Kwitnie w lipcu i sierpniu. Roślina może żyć do 60 lat.

Do celów leczniczych zbiera się jesienią po zakończeniu wegetacji korzenie okazów kilkuletnich, myje i szybko suszy w suszarniach ogrzewanych. Otrzymuje się korzeń goryczki. Korzeń goryczki należy przechowywać w naczyniach szczelnie zamkniętych, w miejscach suchych i chronić od światła. Mimo tego tracą powoli swą wartość. Zapas trzeba corocznie odnawiać.

Korzeń goryczki jest typowym surowcem goryczowym. Zawarte w nim związki goryczowe, nawet w dużych rozcieńczeniach, drażnią zakończenia nerwowe w kubkach smakowych i następnie za pośrednictwem ośrodkowego układu nerwowego kierują bodźce do nerwów wydzielniczych gruczołów ślinowych i błony śluzowej żołądka. Obserwuje się wzmożenie wydzielania śliny, a także soku żołądkowego i śluzu zawierającego m.in. mukopolisacharydy. Pobudzenie czynności wydzielniczych przez związki gorzkie zależy głównie od stanu czynnościowego żołądka, a w małym stopniu od ilości oraz intensywności goryczy.

U osób zdrowych związki gorzkie tylko nieznacznie zwiększają wydzielanie soku żołądkowego, ale u cierpiących na brak łaknienia i zaburzenia trawienne wzrost czynności wydzielniczych tego organu jest wyraźny. Gorycze sprzyjają więc unormowaniu czynności trawiennych. Zwiększenie wydzielania soku żołądkowego obserwuje się po upływie 30-60 min od przyjęcia leku.

Zwiększa się również wydzielanie żółci.

Gorycze działają też bezpośrednio na żołądek, powodują rozszerzenie naczyń krwionośnych w błonie śluzowej tego organu oraz zwiększenie jego ruchowości osiągające największe natężenie po około 30 min. Z tego więc powodu zaleca się przyjmować leki goryczowe na 1/2-1 godz. przed posiłkiem, gdyż regulują procesy trawienia i ułatwiają przyswajanie składników odżywczych. Są więc lekami ogólnie wzmacniającymi.

Obserwuje się ponadto słabe działanie przeciwrobacze, przede wszystkim na owsiki i glisty u małych dzieci. Mniej znanymi, ale ważnymi działaniami są: przeciwbakteryjne, przeciwgorączkowe i nieznacznie przeciwbólowe.

Dawniej korzeń goryczki stosowano w leczeniu malarii, ale po odkryciu Ameryki poznano skuteczność kory chinowej, a następnie chininy i o takim jego działaniu zapomniano.

Duże dawki wyciągów z korzenia goryczki mogą wywołać przekrwienie błony śluzowej żołądka, pobudzenie kurczliwości, a także nudności i wymioty.

Przetwory z korzenia goryczki stosuje się w zaburzeniach trawiennych, niestrawności, zgagach i biegunkach, braku łaknienia, wzdęciach, ucisku w żołądku, przewlekłych nieżytach żołądka i jelit oraz w tzw. nerwicy wegetatywnej. Zaleca się je również rekonwalescentom po przebytych ciężkich chorobach i operacjach jako lek żołądkowy, żółciopędny i ogólnie wzmacniający, a także dzieciom i młodzieży oraz osobom w wieku podeszłym w stanach wycieńczenia i niedowagi oraz trudnościach w przyswajaniu pokarmów.

Odwar goryczkowy: zalać 1 łyżeczkę sproszkowanego korzenia 1 szklanką wody letniej, ogrzewać do wrzenia i gotować łagodnie pod przykryciem 5 min. Odstawić na 10 min i przecedzić. Pić 1-2 łyżki na 1 godz. przed każdym posiłkiem jako środek zwiększający apetyt i ogólnie wzmacniający.

Wino goryczkowe: macerować w temperaturze pokojowej 15-20 g sproszkowanego korzenia goryczki w 0,7 l białego wina gronowego, często wstrząsając. Po 7-10 dniach przecedzić i przesączyć przez watę. Pić po małym kieliszku na 30-60 min przed każdym posiłkiem. Nie przekraczać ustalonych dawek. Stosować w braku łaknienia, zbyt skąpym wydzielaniu śliny i soku żołądkowego, osłabieniu i zaburzeniu przyswajania składników pokarmowych.

 

 

Źródło: Ożarowski A., Jaroniewski W., Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie, Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych Warszawa.

Sieci społecznościowe

Tagi