Jakie praw posiadają akcjonariusze?

Prawa akcjonariuszy

Akcja jest papierem wartościowym dającym jego posiadaczowi szereg praw, wynikających ze współwłasności w spółce akcyjnej. Prawa i obowiązki akcjonariuszy, a także obowiązki spółki wobec akcjonariuszy określają kodeks spółek handlowych i statut spółki.

Najważniejsze prawa przysługujące posiadaczowi akcji:

1. Prawo własności.

2. Prawo uczestnictwa w walnych zgromadzeniach akcjonariuszy i prawo głosu przy podejmowaniu uchwał.Prawo do udziału w walnym zgromadzeniu i prawo głosu, daje realną możliwość wpływania na strategię działania spółki, kierunki jej rozwoju, wybór władz, podział zysku itp. Oczywiście, oddziaływanie indywidualnego akcjonariusza zależy od pakietu posiadanych akcji. Walne zgromadzenie zwołuje się przez ogłoszenie, które powinno być dokonane co najmniej na trzy tygodnie przed terminem. Akcje na okaziciela dają prawo uczestniczenia w walnym zgromadzeniu, jeżeli dokumenty akcji zostaną złożone w spółce co najmniej na tydzień przed terminem tego zgromadzenia i nie będą odebrane przed jego ukończeniem. Akcjonariusze spółek publicznych posiadający akcje zdematerializowane powinni złożyć w spółce imienne świadectwa depozytowe wystawione przez podmiot prowadzący rachunek papierów wartościowych zgodnie z przepisami o obrocie instrumentami finansowymi.

3. Udział w zysku netto spółki, czyli prawo do dywidendy. Jest to najważniejsze prawo majątkowe akcjonariuszy. Akcjonariusze mają prawo do udziału w zysku wykazanym w sprawozdaniu finansowym, zbadanym przez biegłego rewidenta — zysku, który został przeznaczony przez walne zgromadzenie do wypłaty akcjonariuszom. Zysk rozdziela się w stosunku do liczby akcji.

4. Prawo pierwszeństwa do zakupu nowej emisji akcji, tzw. prawo poboru. Akcje, co do których akcjonariuszom służy prawo poboru, zarząd powinien zaoferować w drodze ogłoszenia. Wykonanie prawa poboru akcji w ramach oferty publicznej następuje w jednym terminie, wskazanym w prospekcie emisyjnym, albo memorandum informacyjnym. Jednakże termin, do którego akcjonariusze mogą wykonywać prawo poboru akcji, nie może być krótszy niż dwa tygodnie od dnia udostępnienia do publicznej wiadomości odpowiednio tego prospektu emisyjnego albo memorandum informacyjnego. Wykorzystując prawo poboru, akcjonariusze mają możliwość utrzymania dotychczasowego udziału w kapitale spółki akcyjnej. Mogą również zrezygnować z prawa poboru, sprzedając je na giełdzie, ponieważ mogą one być przedmiotem obrotu jako samodzielny papier wartościowy.

5. Udział w masie upadłościowej spółki (w razie jej upadłości). W przypadku likwidacji przedsiębiorstwa właściciele mają, proporcjonalnie do liczby posiadanych akcji, prawo do części majątku spółki, która pozostanie po spłaceniu wszystkich zobowiązań ciążących na przedsiębiorstwie. Po zamianie pozostałych w wyniku tych działań aktywów na gotówkę likwidator rozdziela ją między akcjonariuszy. Jeśli w wyniku sprzedaży aktywów spółki mającej w obrocie 100 000 akcji uzyskano 10 000 000 zł, to za każdą akcję wypłaca się 100 zł. Przy likwidacji spółki akcjonariusz musi zrealizować zysk albo stratę, ponieważ nie może powstrzymać się od sprzedaży. Zysk albo stratę oblicza się, porównując przychody z tzw. dywidendy likwidacyjnej z tytułu likwidowanych akcji z kosztami ich zakupu. Dywidenda likwidacyjna może być zrealizowana zarówno gotówką, jak i w formie rzeczowej. Spółka może na przykład posiadać atrakcyjne nieruchomości, solidne i bezpieczne obligacje czy też papiery wartościowe innych przedsiębiorstw, które można bezproblemowo rozdzielić. Taka forma podziału posiadanych walorów może być bardziej korzystna dla akcjonariusza. Prawa majątkowe z akcji mogą być swobodnie przenoszone. Na akcje mogą być ustanowione ograniczone prawa rzeczowe — zastaw i użytkowanie.

 

Źródło: Lipiński Marek, Finanse osobiste. Świadome zarządzanie własnym portfelem, wyd.Helion 2008.

Marek Lipiński

Autor

Wiodący w Polsce ekspert w dziedzinie finansów osobistych, doświadczony analityk finansowy i znawca rynków inwestycyjnych. Twórca unikalnego oprogramowania dla zarządzania prywatną zamożnością.

Popularny doradca, który zorganizował ponad 50 konferencji dla klientów indywidualnych na temat finansów osobistych i uznany szkoleniowiec dla branży finansowej, który przeszkolił ponad 1500 specjalistów z zakresu rozwiązań finansowych, doradztwa dla klientów i procesu sprzedaży.
Wykładowca wielu uczelni w Polsce.

Absolwent  Szkoły Głównej Handlowej na Wydziale Ekonomika Produkcji, ze specjalizacją Budownictwo i Inwestycje.

Miłośnik książek z dziedziny filozofii,medycyny i ekonomii. Człowiek, który lubi ludzi.

Wszystkie artykuły autora

Sieci społecznościowe

Tagi