Knikus benedyktyński na brak apetytu

Drapacz lekarski znany też jako knikus benedyktyński to roślina jednoroczna z rodziny astrowatych występująca w stanie naturalnym w krajach basenu Morza Śródziemnego. W Europie Środkowej nie rośnie dziko. W Polsce drapacz bywa uprawiany na plantacjach i udaje się dobrze. Roślina z wyglądu przypomina oset. Kwiaty zebrane w duże kolczaste koszyczki o koronie żółtej.

Do celów leczniczych zbiera się w lipcu lub w sierpniu górne części pędów w okresie rozkwitania, odrzuca grubsze, zdrewniałe fragmenty łodyg, a otrzymane liście i kwiatostany suszy w suszarniach naturalnych w cieniu i przewiewie. Otrzymuje się jako surowiec ziele drapacza lekarskiego.

Substancje goryczowe ziela drapacza drażnią zakończenia nerwów w kubkach smakowych i za pośrednictwem ośrodkowego układu nerwowego kierują bodźce do nerwów wydzielniczych w błonie śluzowej żołądka. Zwiększa się dzięki temu ilość śliny oraz wytworzonego soku żołądkowego, obfitującego w kwas solny, niezbędny do pobudzania procesu trawienia białka. Gorycze poprawiają więc trawienie pokarmów i zwiększają łaknienie. Efekt pobudzenia jest niewielki, gdy procesy trawienia przebiegają prawidłowo, natomiast duży u osób cierpiących na brak apetytu i dyspepsję. Ponieważ działanie związków goryczowych ujawnia się dopiero po upływie 30 do 60 minut, należy przyjmować je w takim właśnie czasie przed posiłkami.

Ziele drapacza ma również słabe własności odkażające wobec niektórych bakterii, np. gronkowców, a nawet niektórych wirusów (m.in. półpasiec).

Dzięki zawartości flawonoidów przetwory z drapacza zwiększają wydalanie moczu, a ponadto uważane są za dobry środek regulujący przemianę materii. Uzupełniają także zapotrzebowanie organizmu na sole mineralne, a zwłaszcza na niektóre mikroelementy.

W większych dawkach wyciągi z ziela drapacza wywołują nudności, wymioty i biegunki.

Napar lub odwar z ziela drapacza lekarskiego stosuje się jako dobry środek pobudzający wydzielanie soku żołądkowego w bezsoczności, stanach nieżytowych błon śluzowych przewodu pokarmowego, wzdęciach spowodowanych nadmiernym rozwojem niepożądanej flory bakteryjnej i w trudnościach przyswajania składników pokarmowych. Przetwory z drapacza są szczególnie zalecane osobom w podeszłym wieku, cierpiącym na zanikowy nieżyt błony śluzowej żołądka, a nawet pomocniczo w chorobie nowotworowej jako środek wspomagający przed operacją i po niej oraz w trakcie zalecanego przez lekarza onkologa leczenia farmakologicznego.

Zaleca się je również osobom anemicznym i wycieńczonym oraz rekonwalescentom po ciężkiej chorobie, z niedoborem soli mineralnych i ogólnym osłabieniem na tle wadliwej przemiany materii.

Wyciągi z ziela drapacza przyjmuje się doustnie w stanach zapalnych skóry, trądziku, czyraczności, a nawet skazie limfatycznej u dzieci, wykorzystując obecność soli wapnia i składników regulujących procesy przemiany materii oraz związków hamujących rozwój bakterii.

Zewnętrznie stosuje się w postaci okładów na wrzody, czyraki, zapalenie skóry, trądzik i wysypkę alergiczną. Podobnie jak przy większości surowców zielarskich najlepsze wyniki osiąga się w połączeniu ziela drapacza z innymi surowcami o podobnym lub wspomagającym działaniu.

Odwar z drapacza: 1-1i1/2 łyżki rozdrobnionego ziela drapacza lekarskiego zalać 1 szklanką wody gorącej i gotować pod przykryciem na bardzo słabym ogniu 5 min. Odstawić na 10 min i przecedzić. Pić po 1/4 szklanki 2-3 razy dziennie na 30-60 min przed posiłkami jako środek pobudzający wydzielanie soków trawiennych i zwiększający łaknienie. Ten sam odwar pić po 1/3 do 1/2 szklanki 2-3 razy dziennie między posiłkami jako lek poprawiający przemianę materii i ogólnie wzmacniający. Zewnętrznie stosować do okładów.

Wino z drapacza: do butelki białego wytrawnego wina gronowego (0,7 1) wsypać 3-4 łyżki rozdrobnionego ziela drapacza oraz 1 łyżkę ziela krwawnika i pozostawić na 7 dni, często wstrząsając. Przecedzić i pić po małym kieliszku 3 razy dziennie na 30 min przed posiłkiem jako lek goryczowy, a między posiłkami jako wzmacniający (można wówczas nieco osłodzić lub dodać soku owocowego).

Zioła wątrobowe: zmieszać po 50 g ziela drapacza i liści pokrzywy oraz po 25 g ziela bożego drzewka, ziela krwawnika, ziela rdestu ptasiego i ziela fiołka trójbarwnego. Łyżkę ziół zalać 1 szklanką wody ciepłej i gotować pod przykryciem 5 min. Odstawić na 10 min i przecedzić. Pić po 1/4 szklanki 2-4 razy dziennie na 30 min przed posiłkiem w dolegliwościach wątroby i żołądka jako środek mineralizujący, a także pobudzający wydzielanie soku żołądkowego i żółci.

 

 

Źródło: Ożarowski A., Jaroniewski W., Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie, Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych Warszawa

Sieci społecznościowe

Tagi