Kruszyna pospolita na dolegliwości trawienne

Kruszyna pospolita to krzew z rodziny szakłakowatych, występujący w całej Europie, północnej Afryce i północno-zachodniej Azji. W Polsce spotyka się ją w wilgotnych lasach i zaroślach na całym niżu i w dolnych partiach górskich. W niektórych okolicach jest jednak bardzo przetrzebiona w wyniku nadmiernej eksploatacji. Z tego powodu jest w Polsce była pod częściową ochroną gatunkową do 2014roku.

Kruszyna jest krzewem do 5 m wysokim, nie kolczastym, silnie rozgałęzionym i ulistnionym, o szarobrunatnej, matowej korze z licznymi jaśniejszymi przetchlinkami. Liście eliptyczne, całobrzegie, o 6-8 parach nerwów bocznych. Kwiaty zielonkawe, niepozorne. Owoce soczyste pestkowce wielkości grochu, o 3-4 pestkach, początkowo zielone, następnie czerwone, a po dojrzeniu niemal czarne.

Do celów leczniczych zbiera się wiosną przed rozwojem liści korę z młodych 2- 4-letnich gałązek, zdejmując ją w odcinkach długości około 20 cm, i następnie suszy w suszarniach naturalnych w miejscach przewiewnych.

Niekiedy zbiera się we wrześniu dojrzewające owoce kruszyny i suszy w suszarniach ogrzewanych, początkowo w temperaturze niższej, a następnie dosusza w temp. około 60°C.

Zarówno kora, jak i owoce kruszyny zawierają antrazwiązki, które pobudzają perystaltykę jelita grubego, drażniąc jego ścianę bezpośrednio poprzez splot Auerbacha. Obserwuje się wówczas wzmożenie ruchów perystaltycznych, przekrwienie błony śluzowej w wyniku rozszerzenia naczyń włosowatych oraz zahamowanie wchłaniania wody przez ścianę jelit, co powoduje rozrzedzenie i zwiększenie objętości mas kałowych. Zależnie od dawki i zawartości antrazwiązków w korze stolce mogą być papkowate lub płynne. Działanie przeczyszczające obserwuje się dopiero po upływie 6-10 godz. od podania leku, ponieważ zawarte w surowcu glikozydowe połączenia antrazwiązków muszą ulec, pod wpływem bakterii, przemianom do wysokoaktywnych metabolitów.

Kora kruszyny ma również słabe własności żółciopędne, zapewne w wyniku bodźcowego działania na miąższ wątroby oraz rozkurczającego wpływu na drogi żółciowe. Antrazwiązki wyróżniają się gorzkim smakiem, dzięki czemu pobudzają na drodze odruchowej wydzielanie soków trawiennych i wpływają na lepsze przyswajanie pokarmów. Antrazwiązki działają też bakteriobójczo. Kruszyna ponadto działa toksycznie na pasożyty jelitowe, np. glisty i owsiki.

Antrazwiązki kory kruszyny powodują przekrwienie okrężnicy oraz narządów miednicy małej i w dawkach większych mogą być niebezpieczne dla kobiet ciężarnych. Przenikają one do mleka matek karmiących, co może powodować płynne stolce u niemowląt.

Kora kruszyny jest jednym z najczęściej u nas stosowanych roślinnych surowców przeczyszczających. Służy zwłaszcza w zaparciach przejściowych, powstałych w wyniku przebytych chorób zakaźnych, zaburzeń neurologicznych lub długo trwającego unieruchomienia, a także z zaparciach nawykowych, wywołanych atonią jelita grubego.

Dobre wyniki daje kruszyna także w stanach skurczowych jelit oraz upośledzonym przyswajaniu pokarmów, powiązanym z niedostatecznym wydzielaniem soków trawiennych, zwłaszcza w jelicie cienkim na skutek niedoboru żółci. Kora kruszyny zalecana jest szczególnie osobom starszym, cierpiącym na zaburzenia trawienne i utrudnione przyswajanie składników pokarmowych, a także osobom otyłym z uszkodzeniami miąższu wątroby i zmniejszonym wydzielaniem żółci. W stanach skurczowych dobre wyniki daje dodatek pokrzyku lub jaskółczego ziela.

Odwar z kory kruszyny: 1/2 łyżki rozdrobnionej kory zalać 1 szklanką wody letniej. Ogrzewać do wrzenia i gotować powoli pod przykryciem 15 min. Odstawić na 10 min i przecedzić. Popłukać na sitku korę ostudzoną przegotowaną wodą, uzupełniając odwar do pełnej szklanki. Pić 1/2-3/4 szklanki wieczorem jako środek przeczyszczający, natomiast 1/4-1/2 szklanki 2-3 razy dziennie w przewlekłej atonii jelit i otyłości.

Odwar z owoców kruszyny: 1/2 łyżki owoców zalać 1 szklanką wody zimnej. Gotować pod przykryciem przez 15 min. Po ostygnięciu przecedzić. Pić po 1-3 łyżki jako lek łagodnie przeczyszczający.

Zioła w otyłości: zmieszać po 20 g kory kruszyny, liści mięty pieprzowej i kwiatów rumianku oraz po 10 g korzeni kozłka, liści melisy i ziela dziurawca. Wsypać do termosu 2 łyżki ziół i zalać 2i1/2 szklanki wody wrzącej. Pozostawić na 1i1/2 godz. Pić 3 razy dziennie po 2/3 szklanki między posiłkami jako lek regulujący czynność przewodu pokarmowego, zapobiegający zaparciom i zwiększający ilość wydalanego moczu. Wraz z odpowiednią dietą, kinezyterapią i balneoterapią stosować jako środek zapobiegający dalszemu przyrostowi wagi ciała lub powodujący po pewnym czasie powolny jej spadek.

 

 

Źródło: Ożarowski A., Jaroniewski W., Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie, Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych Warszawa.

Sieci społecznościowe

Tagi