Pobudzające i wzmacniające działanie żeń-szenia

Żeń-szeń to niewielka bylina z rodziny Araliowatych (Araliaceae), występująca w cienistych lasach liściastych Korei, północno-wschodnich Chin oraz na dalekowschodnim terytorium Rosji od rzeki Amur do Ussuri, od wieków tam uprawiana, a ostatnio również na Kaukazie i Ukrainie.

Żeń-szeń wykształca mięsisty, mało rozgałęziony i zgrubiały korzeń palowy, niekiedy człekokształtny, z którego wyrasta dęta łodyga, o wysokości do 70 cm. Liście łodygowe są długoogonkowe i ułożone po 4 w okółku. Poszczególne liście składają się z 5-7 jajowato lancetowatych listków, owłosionych na nerwach i brzegiem ostro ząbkowanych. Pęd kwiatowy wyrasta ze środka okółka liści i jest zakończony baldachem złożonym z 15-20 zielonkawobiałych kwiatów. Owocem jest pestkowiec podobny do jagody, jaskrawoczerwonej barwy, zawierający zwykle 2 nasiona. Roślina rozwija się bardzo wolno, dlatego po 8-10 latach od kiełkowania z nasienia korzeń osiąga ciężar zaledwie 10 g, a po 20 latach 20-25 g. Na plantacjach szybkość wzrostu rośliny i przyrost wagi są nieco większe.

Jesienią w okresie owocowania rośliny wykopuje się całe korzenie, gdy mają ciężar co najmniej 10 g i w stanie świeżym przeznacza się na eksport do wytwórni farmaceutycznychlub suszy w całości na użytek miejscowy. Otrzymuje się korzeń żeń-szenia. Surowiec pochodzący ze stanu naturalnego jest wyżej ceniony od surowca pozyskanego z uprawy. Do przemysłowego izolowania związków czynnych używa się całą roślinę w okresie kwitnienia.

Wyciągi z żeń-szenia działają ogólnie pobudzająco i wzmacniająco na ośrodki ruchowe i wydzielnicze, znajdujące się w ośrodkowym układzie nerwowym i rdzeniu przedłużonym. Bodźce wychodzące z tych ośrodków docierają do wielu narządów wewnętrznych i tym należy tłumaczyć tak dużą różnorodność działania.

Stwierdzono bowiem na podstawie nowoczesnych metod, że żeń-szeń obniża ciśnienie krwi, zwiększa ilość wydalanego moczu i odtruwa organizm, obniża poziom cukru we krwi, ma właściwości przeciwwrzodowe, hamuje rozwój niektórych nowotworów oraz pobudza czynność serca. Potwierdzono w ten sposób dawne wiadomości, iż surowiec ten ma wszechstronny wpływ na organizm, zwiększa jego ogólną wydolność, zdolności adaptacyjne nawet do trudnych i długotrwałych niesprzyjających warunków otoczenia, a także do dużego wysiłku. Wśród wykrytych ginsenozydów i panaksozydów znaleziono związki warunkujące wymienione działania, a oprócz tego wykazano ich wpływ na gruczoły wydzielania wewnętrznego i na poziom niektórych hormonów we krwi.

Wprawdzie żeń-szeń jest pozbawiony działania euforycznego lub narkotycznego, nie wywołuje odurzenia i błogostanu, ale sam fakt zwiększania sił witalnych (także potencji u mężczyzn) i ogólnej wydolności sprawił, że zaczęto go nadużywać. Prowadzi to do powstania tzw. syndromu żeń-szeniowego, objawiającego się biegunką, nadciśnieniem, wysypką skórną i sennością.

Wyciągi z żeń-szenia i pozostałych wymienionych wyżej roślin zaleca się osobom wyczerpanym nadmierną pracą, przebytymi chorobami, ogólnie osłabionym i mało odpornym, rekonwalescentom po zabiegach chirurgicznych i po przebytych chorobach wyniszczających oraz osobom w wieku podeszłym. Ponadto jako środek pomocniczy w zaburzeniach czynności serca, naczyń krwionośnych, nerek, jelit, trzustki, wątroby oraz mózgu i nerwów obwodowych.

 

 
Źródło: Ożarowski A., Jaroniewski W., Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie, Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych Warszawa 1987.
 
 

Sieci społecznościowe

Tagi