Prozdrowotne właściwości granatowca właściwego cz.2 dr Marek Zuber

Granaty są doskonałym źródłem witamin A, B, C i K jak również składników mineralnych - potas, fosfor, magnez, wapń, sód, oraz mikroelementów jak mangan i miedź. W dotychczasowych badaniach zidentyfikowano 122 związki występujące w owocach granatu. Zainteresowanie tymi owocami bardzo wzrosło w ostatnich kilku latach. Od roku 2000 opublikowano ponad 130 prac naukowych dotyczących prozdrowotnych efektów wykazywanych przez owoce granatowca (między rokiem 1952 a 1999 ukazało się zaledwie 25 prac na ten temat). Eksplozja zainteresowania terapeutycznymi właściwościami granatów skutkuje obecnie wieloma próbami in vitro, próbami na zwierzętach jak i badaniami klinicznymi. 

Przeciętny skład jadalnej części granatu jest następujący (na 100 g):

0.95 g białko, tłuszcze 0.30 g, węglowodany (cukry) 17.7 g, wapń Ca 3 mg, magnez Mg 3 mg, fosfor P 8 mg, potas K 259 mg, cynk Zn 0.3 mg, sód Na 3 mg

Witaminy:

Witamina C (całkowity kwas askorbinowy) 6.1 mg, tiamina (witamina B1) 0.03 mg, ryboflawina (witamina B2) 0.03 mg, niacyna (witamina B3 lub witamina PP) 0.30 mg, kwas pantotenowy (witamina B5) 0.60 mg, witamina B6 0.10 - 0.11 mg, witamina E 0.55 mg.

Dodatkowo granaty zawierają szereg organicznych fitochemikaliów o korzystnych dla zdrowia właściwościach - np. polifenole a w szczególności punikalginy (z grupy tzw. elagotamin) - są to ważne, silne przeciwutleniacze, wygaszające wolne rodniki. Polifenole (generalnie, a nie tylko te zawarte w granatach) zmniejszają ryzyko wystąpienia chorób układu krwionośnego i nowotworów. W owocach granatów można również znaleźć β-karoten (prekursor witaminy A), katechiny i antocyjany takie jak cyjanidyna i delfinidyna, a także kwasy elagowy i galusowy. Chociaż nie chemikowi te nazwy mówią niewiele to może warto je zapamiętać ponieważ w uproszczeniu można powiedzieć, że z powodu ich własności przeciwutleniających, mają potencjalne działanie antynowotworowe (chociaż nie tylko). Przykładowo badania antycyjanów wykazały ich działanie lecznicze w obniżaniu poziomu cholesterolu całkowitego we krwi, działanie przeciwzapalne, poprawiające krążenie krwi, normalizujące ciśnienie krwi, moczopędne, opóźniające procesy starzenia skóry (co wiąże się z własnościami  przeciwrodnikowymi), hamujące rozwój nowotworów (tzw. inhibitory angiogenezy).  Antyutleniające własności składników zawartych w owocach granatów przewyższają własności przeciwutleniające czerwonego wina czy zielonej herbaty.

Coraz więcej pisze się również o korzyściach stosowania granatów dla diabetyków, w cukrzycy typu 2 (insulinoniezależnej). Cukrzyca typu 2 zaczyna być zaliczana do chorób cywilizacyjnych, i obecnie choruje na nią ok. 280 mln. ludzi a prognozy mówią o podwojeniu ilości przypadków cukrzycy do roku 2030.

Chociaż wyżej wymieniono kilka składników występujących w owocach granatów, a niektóre z nich można kupić wybiórczo, to jednak najlepsze efekty osiąga się przy współdziałaniu wszystkich składników jakie znajdują się w owocu.

Praktycznie wszystko co zawiera drzewo granatowca jest jadalne i lecznicze - a więc sok z owoców, skórka i białe błonki, nasiona, kwiaty, liście, kora i korzenie. Ekstrakty z kory granatowca, z liści, z niedojrzałych owoców oraz ze skórki owoców zawierają taniny (naturalne garbniki roślinne) i są używane jako środki ściągające dla zatrzymania biegunek, czerwonki (dyzynteria) i w przypadkach krwawienia. Pączki kwiatów granatów, wysuszone i sproszkowane stosuje się jako środek na zapalenie oskrzeli (bronchitis). W Meksyku wywaru z kwiatów używa się do płukania gardła do łagodzenia stanów zapalnych gardła. Liście, nasiona, korzenie i kora wykazują działanie przeciw niskiemu ciśnieniu krwi, przeciwskurczowe oraz jako środek przeciw robakom.

Granaty są przez muzułmanów uważane jako „owoc medyczny”. Pulpa stanowi środek ściągający i odtruwający i pomaga w oczyszczeniu ciała z toksyn. Soku używa się jako leku modyfikującego krew, jako odtrutki oraz środka pozwalającego na regenerację krwi.

Olej z pestek owoców granatów zawiera duże ilości (ok. 80%) tzw. skonjugowanych kwasów linolenowych (CLnA), ze zdecydowaną przewagą izomeru o nazwie zwyczajowej  kwas punicynowy (kwas punikowy), (kwas ω-5 ; 60 - 80%). Pestki granatów zawierają ok. 6 - 24% oleju, dlatego nie jest to olej tani. Kwas punikowy zawarty w nasionach owoców granatowca wykazuje szerokie spektrum 

własności biologicznych: przeciwcukrzycowe, przeciwotyłościowe, proliferacyjne (hamowanie namnażania pewnych komórek) czy antyrakowe (w wielu odmianach raka).

Olej z nasion granatu używany jest jako spożywczy olej roślinny, a przez niektóre kraje jest importowany do użycia w przemyśle kosmetycznym i farmaceutycznym. W tym celu obecnie suszone nasiona granatów są eksportowane. Istnieją doniesienia, że olej z pestek granatów jest aktywny w ochronie przeciw nowotworom prostaty i skóry oraz przy obniżaniu poziomu lipidów w wątrobie.

Reasumując - owoce i inne części granatowca właściwego to swoista apteka. Dlatego warto częściej spożywać te owoce. Dzięki ich obecności w diecie można zapobiec (profilaktyka) wielu chorobom lub zmniejszyć skutki działania pewnych chorób już występujących. Chociaż owoce granatowca lekami na wymienione choroby nie są ich regularne spożywanie jako suplementów diety czy jako nutraceutyków jest bardzo zalecane. Warto zapamiętać o prozdrowotnych właściwościach granatowca właściwego (owoce, kora, liście, korzenie, olej z pestek).

dr Marek Zuber

Autor

Marek Zuber dr Chemii Uniwersytet Wrocławski  : Chemia nieorganiczna i metaloorganiczna, specjalność: kataliza, chemia środowiska

Prezes firmy ERGIN-PVC Solutions Sp. z.o.o. ;

 Doradca: DGG-ECO; ATON H.T.; 

Opracowania: „Mezofilowa fermentacja beztlenowa w obecności gliceryny jako co-substratu” (2015 - 2016 r.)

„Transestryfikacja trójglicerydów” (2014 r.) - (464 str.); aktualizacja do wymienionego opracowania (2015 r.) - (44 str.)

„Zasadowe katalizatory heterogeniczne na bazie CaO i tlenków metali ziem alkalicznych w reakcjach transestryfikacji. Koncepcja nowoczesnej „zielonej” technologii otrzymywania estrów alkilowych kwasów tłuszczowych” (2014 - 2015 r.) (104 str.)

Współpraca w dziedzinie produkcji nutraceutyków (wzbogacanie estrów etylowych ALA i GLA) - Opracowanie „Metody wzbogacania kwasów tłuszczowych i ich estrów alkilowych w PUFA ω-3 i ω-6

Opracowanie dot. utylizacji PCW „ Termiczny rozkład PCW i tworzyw halogenowanych” (2015 r.); - projekt urządzenia do spalania PCW w sposób ekologiczny (bez emisji HCl i dioksyn) - współpraca z Politechniką Helsińską

Wszystkie artykuły autora

Sieci społecznościowe

Tagi