SZCZĘŚLIWI NIEWOLNICY

Zdarzają się sytuacje, w których ludzie godzą się z zewnętrznym przymusem i nawet nie czują, że są zniewoleni. Przyzwyczaili się do swojego położenia i nadali mu nowy sens. Tak jest choćby z wieloma przymilnymi sługusami na współczesnych dworach – w ośrodkach władzy gospodarczej, politycznych centrach dowodzenia, strukturach hierarchii kościelnej – wołającymi: „Jak pan dyrektor sobie  życzy!” , „Jak Pan dyrektor uważa” , „Jak eminencja rozkaże”. W takim stosunku podporządkowania ludzie ci czują się bezpieczni i wolni.

W latach 50. XX wielu na Zachodzie pojawiła się książka holenderskiego autora Driesa van Coilliego, zatytułowana De enthousiaste zelf-moord („Entuzjastyczne samobójstwo”.  Jest to wstrząsająca relacja chrześcijańskiego misjonarza, który był świadkiem „prania mózgów” w maoistowskich Chinach. Stosowane jako metoda tortur ciągłe pozbawienie więźniów snu łamało ich wolę. Ofiary, którym odbierano wszystko, były wdzięczne państwu za to, że ich nie bito i dawano im coś do jedzenia. Był to mechanizm obronny, polegający się na dobrowolnym podporządkowaniu się gnębicielom, a nawet gotowości do ich bronienia i wspierania. Ową brutalną metodę nazywani „reedukacją” .

Nie trzeba jechać do Chin ani do innego państwa komunistycznego, aby przekonać  się o prawdziwości myśli sformułowanej  w czasach, w których nikt jeszcze nie mógł przewidzieć, jak okrutne reżimy pojawią się na świecie. „Szczęśliwi niewolnicy są najzacieklejszymi wrogami wolności” – stwierdziła austriacka pisarka Marie von Ebner-Eschebach (1830-1916). Są nimi, ponieważ nie chcą już powstać, dobrze się urządzili w swojej niewoli i postrzegają klatkę, w której się znajdują, jako bezpieczną przestrzeń zewnętrznej stabilizacji.

Osoba w takim położeniu może czuć się subiektywnie dobrze.  Można przecież – jak się mówi w Tyrolu – sprawić przyjemność psu, kiedy się go bije, a następnie przestaje. Nie jest to jednak przejaw miłości do zwierząt, a uczucie którego doświadcza bity, kiedy ból słabnie, trudno nazwać prawdziwym szczęściem.

 

N.Wolf OSB, Zdobądź siły na zmianę życia, wyd. Święty Wojciech, Poznań 2015, str.36-38

 

 

 

Sieci społecznościowe

Tagi