WARTOŚCI, JAKIE REGUŁA WNOSI W KULTURĘ EUROPEJSKĄ: kultura pracy o. Włodzimierz Zatorski OSB

Reguła św. Benedykta stała się w ten sposób jednym z fundamentalnych tekstów kultury europejskiej. Jako szczególne wartości, tak bardzo cenione w naszej kulturze, można wymienić:

Kultura pracy

Praca widziana przez św. Benedykta w kontekście naszego nieustannego życia przed Bogiem otrzymała wielką godność. Nie ogranicza się ona ani do konieczności zdobywania środków utrzymania, choć ta konieczność także jest przez Benedykta z szacunkiem podejmowana (zob. RB 48,8), ani nie ogranicza się do swoiście pojętej ascezy, ale otrzymuje wartość podobną do modlitwy chwalącej Boga.

Bezczynność jest wrogiem duszy. Dlatego też bracia muszą się zajmować w określonych godzinach pracą fizyczną i również w określonych godzinach czytaniem duchownym. (...)

Gdyby zaś warunki miejscowe lub ubóstwo kazały braciom własnoręcznie zbierać plony, niechaj się tym  nie martwią, bo właśnie wówczas są prawdziwymi mnichami, jeśli żyją z pracy rąk swoich, jak Ojcowie nasi i Apostołowie (...) W niedzielę natomiast niech czytaniem zajmują się wszyscy oprócz  tych, których wyznaczono do różnych funkcji. Jeśli zaś ktoś jest tak niedbały i leniwy, że nie chce albo nie może ani rozmyślać, ani czytać, trzeba mu zlecić jakąś pracę do wykonania, aby nie był bezczynny. Niechaj bracia chorzy lub słabi otrzymują takie zajęcia, żeby nie groziła im bezczynność, lecz jednocześnie, by nadmiar roboty ich nie przytłaczał lub nie skłaniał do odejścia. Opat powinien mieć wzgląd na ich słabość (RB 48,1.7n.22–25).

Praca jest potrzebna ze względów duchowych (!), bo „bez­czynność jest wrogiem duszy”. Praca właściwie podejmowana staje się uwielbieniem Boga, czyli „modlitwą ciała”. I tak to widzi św. Benedykt. Wyraża to np. pisząc o szacunku, jaki szafarz winien mieć do narzędzi pracy:

Wszelkie przedmioty i w ogóle wszystko, co stanowi własność klasztoru, powinien szafarz traktować tak, jak gdyby to były naczynia święte z ołtarza. Nic nie wolno mu zaniedbywać (RB 31,10n).

Takie rozumienie pracy zaowocowało wspaniałymi dziełami wykonanymi przez mnichów zupełnie anonimowo, bez szukania własnej sławy czy uznania zarówno u współczesnych jak i u potomnych, tak charakterystycznego dla czasów nowożytnych. Św. Benedykt wyraźnie ostrzega przed pysznieniem się z własnych umiejętności:

Jeśli są w klasztorze rzemieślnicy, niechaj z całą pokorą uprawiają swoją sztukę, gdy im opat na to zezwoli. Gdyby jednak ktoś z nich pysznił się swoją umiejętnością, sądząc, że przynosi jakąś korzyść klasztorowi, trzeba go od tej pracy odsunąć i już do niej więcej nie dopuszczać, chyba że się upokorzy i że opat mu ponownie rozkaże wykonywać ów zawód (RB 57,1–3).

Zatem praca nie może stanowić podstawy do pysznienia się, do zdobywania uznania i sławy, jak to niestety często ma miejsce dzisiaj. W pracy, podobnie jak w innych dziedzinach, człowiek powinien odnajdywać się przed Bogiem i Jemu służyć. Niewłaściwa postawa niszczy samego człowieka i jego więź z Bogiem i dlatego trzeba czasem kogoś odsunąć od określonej pracy.

Cywilizacja europejska została zasadniczo zbudowana na wielkiej kulturze pracy, której twórczy charakter pozwalał uczestniczyć człowiekowi w Bożym dziele stworzenia. Dzisiejszy upadek etosu pracy zagraża jej tożsamości. Praca w naturze, w lesie jest szczególną sposobnością do uświadomienia sobie udziału w dziele Bożym. Piękno i cudowność przyrody sama skłania do uwielbienia.  

O. Włodzimierz Zatorski OSB

Autor

 

O. Włodzimierz Zatorski OSB - mnich z Opactwa Benedyktynów w Tyńcu. Urodzony w 1953 r. Do klasztoru wstąpił po ukończeniu fizyki na Uniwersytecie Jagiellońskim w 1980 r. Uroczystą profesję złożył w 1984 r., a w 1987 r. został wyświęcony na kapłana. W latach 1991–2007 dyrektor Wydawnictwa Benedyktynów TYNIEC. Był przeorem i magistrem nowicjatu. Obecnie szafarz klasztorny, opiekun oblatów i rekolekcjonista.

Dotychczas opublikował: Przebaczenie (1996), Kiedy mówimy „Ojcze nasz…” (1999), Usłyszeć słowo Boże (1999), Przewodniczka wiary (2001), Psalmy – szkoła mądrości (2004), Od bogów pogańskich do Boga żywego (2004) – wywiad z prof. Anną Świderkówną, Otworzyć serce (2005),Droga człowieka (2006), Milczeć, aby usłyszeć (2007), Pokora (2008), Kto pragnie szczęścia(2008), Tyniecka droga krzyżowa (2008), Dziesięciokrąg (2009), Rozważania liturgiczne na każdy dzień. T. 1: Adwent i okres Bożego Narodzenia (2009), T. 2a: Wielki Post (2010), T. 2b: Okres wielkanocny (2011), T. 3: Okres zwykły 1–11 (2010) , T. 4: Okres zwykły 12–23 (2010), T. 5: Okres zwykły 24–34 (2010), Acedia dziś (2010), Boże miłosierdzie (2011), Ład i pokój (2011), Osiem duchów zła (2012), Po owocach poznacie (2012), Prawda w życiu człowieka (2013),  Po obu stronach rzeki (2013),  Słowo wcielone (2014), Jesteśmy ludźmi i nie wiemy, kim jesteśmy (2015).

Wszystkie artykuły autora

Sieci społecznościowe

Tagi