Wszechstronny kminek

Kminek zwyczajny to roślina dwuletnia z rodziny selerowatych występująca w Europie od Francji przez Niemcy poza wschodnie granice Polski aż po Ural i w Azji na Syberii po Himalaje.

W Polsce rośnie pospolicie na łąkach, miedzach, przydrożach i pastwiskach. Kminek należy do najstarszych roślin znanych ludzkości, a jego owoce zostały znalezione w nawodnych budowlach neolitycznych w Niemczech, tzw. palofitach. Obecnie jest uprawiany w wielu krajach, niekiedy na dużą skalę.

Kminek ma małe, zwykle białe kwiaty, zebrane w kwiatostan baldach złożony z 5-10 baldaszków osadzonych na nierównych szypułkach. Kwitnie w maju lub czerwcu. Owocem jest charakterystyczna wydłużona rozłupka podłużnie bruzdowana i rozpadająca się na dwie niełupki.

Do celów leczniczych zbiera się dojrzałe owocostany kminku, suszy w miejscach przewiewnych i omłaca owoce. W uprawie plantacyjnej kosi się dojrzewające rośliny, suszy, młóci i odwiewa owoce. Owoce czasem są błędnie nazywane nasionami. Z surowca przez destylację z parą wodną otrzymuje się olejek kminkowy a z niego główny związek karwon.

Owoce kminku obejmują swym działaniem przewód pokarmowy, drogi żółciowe, wątrobę, nerki i skórę. Mają właściwości rozkurczowe na mięśnie gładkie (co pozwala skutecznie stosować je przy bólach menstruacyjnych), przewodów żółciowych i zwieracza Oddiego, regulującego dopływ żółci i soku trzustkowego do dwunastnicy. Po podaniu doustnym wzmagają wydzielanie soku żołądkowego, poprawiają apetyt i trawienie.

Skojarzenie obu wymienionych działań powoduje, że kminek jest środkiem wiatropędnym, ułatwiającym bezbolesne odejście gazów, co ma szczególne znaczenie dla małych dzieci i młodzieży, a także dla osób w wieku podeszłym, cierpiących na atonię jelit. Istotne jest również działanie żółciopędne i żółciotwórcze, które nie jest zbyt energiczne, lecz wyraźnie uchwytne.

Ponadto kminek wykazuje nieznaczne i nie zawsze uwidoczniające się działanie moczopędne oraz bakteriobójcze, ponieważ aktywne związki zawarte w olejku eterycznym i flawonoidy są trudno rozpuszczalne w wodnych naparach. Znacznie lepiej działa olejek kminkowy podawany doustnie w odpowiedniej dawce, a najwyższą skuteczność osiąga, gdy jest stosowany na skórę. Trzeba jeszcze wspomnieć o działaniu mlekopędnym powodowanym przez nieznany składnik, występujący we wszystkich częściach rośliny, nawet w korzeniach, dobrze rozpuszczalny w wodzie. Niekiedy obserwowano też działanie wykrztuśne.

Owoce kminku są surowcem leczniczym i znaną powszechnie przyprawą dietetyczną. Kminek jest też w pewnym zakresie rośliną przemysłową. Lecznicze własności są wykorzystywane najczęściej w połączeniu z innymi ziołami w postaci mieszanek i wyciągów. Małym dzieciom podaje się również przetwory z samego owocu kminku. Zakres zastosowania kminku obejmuje wiele dolegliwości trawiennych, jak wzdęcia, odbijanie, bóle brzucha i lekkie zaparcia. Osobom starszym zaleca się najczęściej w zaburzeniach wydzielania i przepływu żółci, atonii jelit oraz nerwicy wegetatywnej. Niekiedy wykorzystuje się kminek i pozostającą po wymłóceniu słomę kminkową do zwiększenia laktacji u karmiących matek oraz zwierząt domowych.

Olejek kminkowy podaje się doustnie jedynie jako składnik niektórych specyfików, natomiast zewnętrznie stosuje się go w przypadkach powierzchniowych zakażeń bakteryjnych, grzybiczych i pasożytniczych (świerzb). Skuteczniej jednak działa czysty karwon.

Duże ilości kminku wykorzystuje się jako przyprawę do chleba i innego pieczywa, potraw mięsnych, wędlin, warzyw, sałatek, zup, niektórych gatunków sera i likierów. Zmielony wchodzi w skład mieszanek przyprawowych. Natomiast olejek kminkowy służy jako dodatek do mydeł, płynów odkażających, kremów kosmetycznych, past do zębów i perfum.

Zioła wiatropędne z kminkiem: zmieszać równe ilości owoców kminku i owoców anyżu lub kopru włoskiego oraz liści mięty pieprzowej, kwiatów rumianku i ziela tymianku. Zalać 1 łyżkę ziół 1 szklanką wody wrzącej i ogrzewać pod przykryciem na parze przez 15 min. Odstawić na 15 min i przecedzić. Pić 1/2 szklanki 2 razy dziennie po posiłkach.

Wino kminkowe: 3 łyżki sporządzonych wyżej ziół zalać butelką białego wytrawnego wina i macerować 2 tygodnie, często wstrząsając. Przecedzić i pić po małym kieliszku 2-3 razy dziennie po jedzeniu. Zaleca się dorosłym w przypadku wzdęć i zaburzeń trawiennych.

Zioła trawienne z kminkiem: zmieszać 50 g owoców kminku i po 25 g owoców kopru włoskiego, ziela krwawnika, ziela drapacza lekarskiego i korzenia lukrecji. Zalać 11/2 łyżki ziół w termosie 2 szklankami wody wrzącej. Przykryć i odstawić na 1 godz. Pić 1/2-2/3 szklanki na 30 min przed każdym posiłkiem.

Zioła z kminkiem w nerwicy wegetatywnej: zmieszać po 50 g owoców kminku, korzeni waleriany i ziela dziurawca oraz po 25 g kwiatów krwawnika, liści bobrka trójlistkowego i liści melisy. Zalać 2 łyżki ziół w termosie 2i1/2 szklanki wody wrzącej. Zakryć i odstawić na 1 godz. Pić 2/3 szklanki 3 razy dziennie między posiłkami.

Syrop kminkowy dla dzieci: zmiksować starannie 1 łyżkę stołową owoców kminku w szklance gorącej wody, pozostawić pod przykryciem 20-30 min i przecedzić. Dodać do smaku cukru lub miodu. Podawać po 1 łyżeczce kilkakrotnie w ciągu dnia po jedzeniu jako środek wiatropędny.

Mazidło przeciw świerzbowcom: rozpuścić 10 g olejku kminkowego i 5 g olejku tymiankowego w 15 ml spirytusu 95-procentowego. Zmieszać ze 150 g oleju rycynowego (lub innego oleju roślinnego). Stosować do smarowania skóry przeciw świerzbowcom u ludzi i zwierząt domowych. Przechowywać w lodówce.

 

 

https://produktybenedyktynskie.com/p543,kminek-ziarno-carum-carvi

Źródło: Ożarowski A., Jaroniewski W., Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie, Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych Warszawa.

 

Sieci społecznościowe

Tagi