Wykrztuśne działanie ziela przetacznika

Przetacznik leśny to bylina z rodziny Trędownikowatych (Scrophulariaceae), występująca w całej Europie i częściowo na Syberii. W Polsce pospolita na niżu na łąkach, pastwiskach, w rzadkich lasach, zawsze na glebach dostatecznie wilgotnych.

Do celów leczniczych zbiera się od czerwca do lipca zakwitające górne części pędów przetacznika, kiedy nie ma jeszcze kwiatów przekwitłych lub torebek nasiennych. Zebrane pędy nie powinny też zawierać łodyg korzeniących się. Suszy się w suszarniach naturalnych, w miejscach zacienionych, o dobrym przewiewie bądź w suszarniach ogrzewanych w temp. około 35°C.

Przetwory z przetacznika stosowane w zalecanych dawkach leczniczych nie wywierają działania szkodliwego.

Przetwory z przetacznika służą przede wszystkim jako środek wykrztuśny w suchym kaszlu i chrypce, najczęściej w połączeniu z podobnie działającymi surowcami. Stosuje się również w przewlekłych, ale niezbyt nasilonych zaburzeniach trawiennych, wyrażających się brakiem apetytu, bólem brzucha, wzdęciem, nieregularnymi wypróżnieniami oraz niedostatecznym przyswajaniem pokarmów. Zalecane we wrzodzie żołądka. Ponadto w mało nasilonej niewydolności nerek oraz dolegliwościach skórnych jako środek ogólnie odtruwający. Zewnętrznie odwary z ziela stosuje się do obmywania trudno gojących się ran, owrzodzeń, swędzących wysypek i liszajów, również do okładów na oparzenia I i II stopnia, a ponadto do irygacji w upławach oraz do obmywań w świądzie sromu, płukania jamy ustnej i do kąpieli. Niekiedy używane do wcierań w bólach gośćcowych. Ponadto wyciągi te zwiększają nieco wydalanie moczu i potu oraz ułatwiają usuwanie wraz z nimi produktów przemiany materii. Odwary z przetacznika przyspieszają gojenie ran i regenerację uszkodzonego naskórka ze względu na własności lekko ściągające, bakteriobójcze i przeciwzapalne, zbliżone do działania babki lancetowatej.

Odwar z ziela przetacznika: 1 łyżkę ziela zalać 1 szklanką wody zimnej. Ogrzać do wrzenia i gotować łagodnie pod przykryciem 3 min. Odstawić na 15 min i przecedzić. Pić 2-3 razy dziennie po 1/2 szklanki przed posiłkami jako lek żołądkowy, poprawiający trawienie i przemianę materii.

Odwar wykrztuśny z przetacznika: zmieszać 50 g ziela przetacznika i 20 g korzenia pierwiosnka Zalać 1 łyżkę mieszanki 1 szklanką wody zimnej i ogrzać do wrzenia. Gotować łagodnie 5 min pod przykryciem. Odstawić na 15 min i przecedzić. Pić 2-3 łyżki co 2-3 godz. Po jedzeniu jako środek wykrztuśny w suchym kaszlu, chrypce i nieżycie oskrzeli.

Odwar o działaniu moczopędnym z przetacznika: zmieszać po 25 g ziela przetacznika i ziela nawłoci. Zalać 1 łyżkę mieszanki 11/2 szklanki wody zimnej. Ogrzać do wrzenia i gotować łagodnie pod przykryciem 3 min. Odstawić na 15 min i przecedzić. Pić 1/2-2/3 szklanki 2-3 razy dziennie między posiłkami jako środek moczopędny, poprawiający przemianę materii i łagodzący dolegliwości skórne. Ten sam odwar można stosować zewnętrznie do płukania jamy ustnej i gardła w stanach zapalnych i anginie, również do okładów na trudno gojące się rany i owrzodzenia.

Nalewka przetacznikowa: do 500 ml alkoholu 40-procentowego wsypać 2-3 łyżki rozdrobnionego ziela przetacznika i pozostawić na 14 dni, często wstrząsając. Odcedzić, ziele wycisnąć, oba płyny przesączyć przez watę. Nalewką nacierać bolesne miejsce w gośćcu i skazie moczanowej (dnie) 2 razy dziennie.

Zioła żołądkowe: zmieszać po 50 g ziela przetacznika, ziela drapacza lekarskiego i kwiatów rumianku oraz po 25 g owoców anyżu (lub kopru włoskiego), kwiatów nagietka i liści mięty pieprzowej. Do 2 szklanek ciepłego mleka wsypać 11/2 łyżki ziół i powoli ogrzewać do wrzenia pod przykryciem. Odstawić na kilka minut i przecedzić (można do termosu). Pić tylko ciepły odwar po 1/2 szklanki na 1 godz. przed śniadaniem i obiadem. W 2 godz. po kolacji wypić całą szklankę ciepłego odwaru, położyć się na tapczanie i co 3-5 min zmieniać pozycję – na wznak, na lewy i prawy bok oraz na brzuchu. Stosować w zapaleniu żołądka oraz we wrzodzie żołądka jako środek przyspieszający bliznowacenie niszy wrzodowej, także po zabiegu chirurgicznym. W przypadku wrzodu dwunastnicy pije się mleczny napar bez przyjmowania pozycji leżącej.

 

Źródło:Ożarowski A., Jaroniewski W., Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie, Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych Warszawa 1987.

Sieci społecznościowe

Tagi