Dwa wymiary świadectwa - o. Włodzimierz Zatorski OSB

Wracając do sprawy świadectwa, które istnieje w kontekście naszych relacji z innymi, a nawet w relacji do całego społeczeństwa, to wydaje się, że pozytywne świadectwo musi się wpisać w prawdę życia, ale w ten sposób, żeby z jednej strony nie niszczyło samej tkanki życia społecznego, czyli podstawowych prawd dających człowiekowi poczucie bezpieczeństwa: prawo i jego respektowanie, właściwy system zarządzania społeczeństwem i rozmaitymi społecznościami takimi jak firma, wspólnoty lokalne, Kościół i jego wspólnoty itd. Jednak z drugiej strony powinno wskazywać i pobudzać innych do szukania i tworzenia czegoś nowego, lepszego, bliższego pełni życia, czyli musi przekraczać dotychczasowe zastane struktury i budować nowe, lepsze.

Patrząc od drugiej strony, świadectwo posiada swój sens w obliczu jakiejś nieprawidłowości w strukturze działania społeczeństwa czy jakiejś jego części. Nieprawidłowości przy tym mogą byś dwojakiego rodzaju:

  1. Nieprawidłowości funkcjonalne – brak autentycznego respektowania obowiązujących norm i zasad
  2. Nieprawidłowości wynikające z niewłaściwych norm i zasad, które powodują niesprawiedliwość, prowadzą do podejmowania złych decyzji, powodujące brak respektowania podstawowych praw człowieka, brak szacunku do osoby, niesprawiedliwość i dające możliwość oszustw i manipulacji itd.

 W przypadku pierwszych nieprawidłowości świadectwo rodzi się ze świadomości, że porządek (ten, jaki obecnie mamy) sam w sobie posiada ogromną wartość, a podważanie go prowadzi do chaosu i niewłaściwych relacji w społeczeństwie. O tym pisze św. Paweł w Liście do Rzymian:

Każdy niech będzie poddany władzom, sprawującym rządy nad innymi. Nie ma bowiem władzy, która by nie pochodziła od Boga, a te, które są, zostały ustanowione przez Boga.2 Kto więc przeciwstawia się władzy – przeciwstawia się porządkowi Bożemu. Ci zaś, którzy się przeciwstawili, ściągną na siebie wyrok potępienia. 3 Albowiem rządzący nie są postrachem dla uczynku dobrego, ale dla złego. A chcesz nie bać się władzy? Czyń dobrze, a otrzymasz od niej pochwałę. 4 Jest ona bowiem dla ciebie narzędziem Boga, prowadzącym ku dobremu. Jeżeli jednak czynisz źle, lękaj się, bo nie na próżno nosi miecz. Jest bowiem narzędziem Boga do wymierzenia sprawiedliwej kary temu, który czyni źle. 5 Należy więc jej się poddać nie tylko ze względu na karę, ale ze względu na sumienie. 6 Z tego samego też powodu płacicie podatki. Bo ci, którzy się tym zajmują, z woli Boga pełnią swój urząd. 7 Oddajcie każdemu to, mu się należy: komu podatek – podatek, komu cło – cło, komu uległość – uległość, komu cześć – cześć (Rz 13,1–7).

Ten tekst budził i budzi wiele kontrowersji, ale jeżeli go rozumiemy w ten sposób, że do istoty życia człowieka należy współistnienie z innymi, to znaczy życie w społeczności, a to z kolei nie może dobrze funkcjonować bez odpowiedniego porządku, który zawiera w sobie zarządzanie, czyli władzę, bez określenia, że musi to być np. władza królewska, czy republika, że musi to być władza określonej grupy ludzi lub konkretnej osoby, to nauczanie św. Pawła staje się oczywistością. Mówi on po prostu, że nie można się buntować przeciw władzy jako takiej, czyli nie można być anarchistą, bo jest to sprzeczne z naturą człowieka. Nie wyklucza to jednak walki o „sprawiedliwy ustrój”, o ile nie podważa się podstawowych praw życia społecznego, do których należy struktura władzy. Wydaje się, że św. Paweł byłby raczej zwolennikiem reform, a przeciwnikiem rewolucji.

Natomiast drugi rodzaj nieprawidłowości wymaga odniesienia się do wartości, w imię których należałoby ewentualnie zmienić panujące zwyczaje i normy, gdyż te ostatnie prowadzą do degradacji życia. W tym wypadku bardzo istotny jest sposób widzenia owych wartości, w imię których chce się dokonać zmiany i sposób ich traktowania. Tutaj trzeba przypomnieć fundamentalną prawdę wiary wyrażone przykazaniem: Nie będziesz miał cudzych bogów obok Mnie! (Wj 20,3). Oznacza to, że na świecie nie ma żadnego absolutu. Jedynym absolutem jest Bóg. Nawet Prawo Boże, jak to widzimy w Nowym Testamencie nie może być traktowane jak absolut! Także żadne wartość nie jest absolutem, co oznacza, że nie możemy w imię jakiejś wartości podważać wszystkiego. Wydaje się, że rewolucja komunistyczna zabsolutyzowała „proletariat” oraz jego historyczną misję i w imię tego absolutu dokonano ogromnych zbrodni. Podobnie wcześniej podczas rewolucji francuskiej w imię skądinąd bardzo słusznego hasła: „wolności, równości i braterstwa”, także dokonano wielkich zbrodni. Jednak także w historii Kościoła mamy przykłady zabsolutyzowania wartości, co prowadziło do zbrodni. Do nich należały między innymi wyprawy krzyżowe i inkwizycja.

Wydaje się, że trzeba omówić oba zagadnienia uwzględniając warunki, w jakich świadectwo walki o „dobro” i „dobrą zmianę” jest dobre.

 

O. Włodzimierz Zatorski OSB

Autor

 

O. Włodzimierz Zatorski OSB - mnich z Opactwa Benedyktynów w Tyńcu. Urodzony w 1953 r. Do klasztoru wstąpił po ukończeniu fizyki na Uniwersytecie Jagiellońskim w 1980 r. Uroczystą profesję złożył w 1984 r., a w 1987 r. został wyświęcony na kapłana. W latach 1991–2007 dyrektor Wydawnictwa Benedyktynów TYNIEC. Był przeorem i magistrem nowicjatu. Obecnie szafarz klasztorny, opiekun oblatów i rekolekcjonista.

Dotychczas opublikował: Przebaczenie (1996), Kiedy mówimy „Ojcze nasz…” (1999), Usłyszeć słowo Boże (1999), Przewodniczka wiary (2001), Psalmy – szkoła mądrości (2004), Od bogów pogańskich do Boga żywego (2004) – wywiad z prof. Anną Świderkówną, Otworzyć serce (2005),Droga człowieka (2006), Milczeć, aby usłyszeć (2007), Pokora (2008), Kto pragnie szczęścia(2008), Tyniecka droga krzyżowa (2008), Dziesięciokrąg (2009), Rozważania liturgiczne na każdy dzień. T. 1: Adwent i okres Bożego Narodzenia (2009), T. 2a: Wielki Post (2010), T. 2b: Okres wielkanocny (2011), T. 3: Okres zwykły 1–11 (2010) , T. 4: Okres zwykły 12–23 (2010), T. 5: Okres zwykły 24–34 (2010), Acedia dziś (2010), Boże miłosierdzie (2011), Ład i pokój (2011), Osiem duchów zła (2012), Po owocach poznacie (2012), Prawda w życiu człowieka (2013),  Po obu stronach rzeki (2013),  Słowo wcielone (2014), Jesteśmy ludźmi i nie wiemy, kim jesteśmy (2015).

Wszystkie artykuły autora

Sieci społecznościowe

Tagi