Jak brak aktywności wpływa na mózg

Różne badania wykazały, że ćwiczenia fizyczne prowadzą do przebudowy mózgu, m.in., pobudzając tworzenie nowych neuronów. Okazuje się jednak, że brak aktywności również może prowadzić w mózgu do zmian.

Jeszcze 20 lat temu naukowcy byli przekonani, że struktura mózgu po osiągnięciu dojrzałości jest ustalona i potem nie powstają już nowe neurony, a istniejące nie podlegają kształtowaniu. Późniejsze badania neurologiczne wykazały jednak, że mózg pozostaje plastyczny przez całe życie, przy czym wyjątkowo silnie wpływają nań ćwiczenia fizyczne. Niewiele jednak było wiadomo na temat zmian powodowanych przez brak aktywności.

Nowe badania na ten temat, opisane w The Journal of Comparative Neurology, amerykańscy naukowcy przeprowadzili na szczurach. Połowę zwierząt umieszczono w klatkach z kółkami do biegania, a drugą połowę w klatkach pustych, wymuszając brak aktywności. Po trzech miesiącach, szczurom wstrzyknięto substancję barwiącą konkretne neurony w mózgu. Chodziło o oznaczenie dogłowowego, brzuszno-bocznego obszaru rdzenia przedłużonego (RVLM). Jest to kontrolujący układ nerwowy współczulny, odpowiedzialny za oddychanie czy ciśnienie krwi. Chociaż badania nad RVLM prowadzono na zwierzętach, obrazowanie ludzkiego mózgu sugeruje, że występuje w nim taki sam obszar, spełniający podobne funkcje.

Dobrze działający układ nerwowy współczulny zarządza zwężaniem lub rozszerzaniem naczyń krwionośnych stosownie do potrzeb: dzięki temu, wstajemy np. z krzesła, nie tracąc przytomności. Jego nadwrażliwość może jednak prowadzić do problemów, jak stwierdził Patrick Mueller, profesor Uniwersytetu Wayne, który nadzorował badanie. A konkretnie, może przyczyniać się do chorób układu krążenia, stymulując zbyt duże, zbyt małe lub za częste skurcze naczyń krwionośnych, co prowadzi do nadciśnienia i uszkodzeń układu krążenia. Według naukowców, układ nerwowy współczulny może reagować chaotycznie na zbyt częste i nieczytelne sygnały płynące z RVLM.

To właśnie w tym obszarze mózgu badacze dostrzegli zmiany kształtu neuronów u badanych szczurów. Dzięki digitalizacji obrazu ich mózgów, ustalono, że u szczurów biegających neurony pozostały w dużej mierze niezmienione i funkcjonowały normalnie. W drugiej grupie jednak, były one dużo bardziej rozgałęzione i przez to wrażliwsze na bodźce. Komórki nerwowe „strzelały” sygnałami, zwiększając ryzyko nadmiernej stymulacji układu współczulnego. Mogło to potencjalnie prowadzić do nadciśnienia i chorób serca.

Są to istotne ustalenia, pomagające zrozumieć, jak siedzący tryb życia przyczynia się do chorób serca na poziomie komórkowym. Co bardziej intrygujące, pokazują one również, że brak aktywności zmienia strukturę i funkcjonowanie mózgu, podobnie jak aktywność. Oczywiście, szczury to nie ludzie, a badanie prowadzone było na mała skalę. Niemniej płynie z niego wniosek, że brak ruchu powoduje poważne zmiany fizjologiczne.

 

Na podst. How Inactivity Changes the Brain, Gretchen Reynolds, The New York Times.

Sieci społecznościowe

Tagi