Lecznicze i kosmetyczne znaczenie nagietka

Nagietek lekarski to roślina jednoroczna z rodziny Złożonych (Compositae), występująca w stanie naturalnym w rejonie śródziemnomorskim oraz na Bliskim Wschodzie. Obecnie uprawiana w wielu krajach, w tym również w Polsce, jako roślina lecznicza i ozdobna.

Do celów farmaceutycznych zbiera się stopniowo, w miarę zakwitania, koszyczki kwiatowe z odmian o barwie pomarańczowej, wyskubuje z nich kwiaty języczkowe, nazywane potocznie płatkami, rozkłada cienką warstwą i suszy w cieniu i przewiewie. Niekiedy zbiera się całe koszyczki nagietka, które suszy się w suszarniach ogrzewanych w temp. do 40°C.

Nagietek i jego przetwory, stosowane zewnętrznie, działają przeciwzapalnie, bakteriobójczo i grzybobójczo, przede wszystkim ze względu na obecność karotenoidów i trójterpenów. Karotenoidy jako prowitamina A warunkują prawidłowy wzrost nabłonka, przeciwdziałają nadmiernemu łuszczeniu się naskórka, przyspieszają ziarninowanie i bliznowacenie wszelkich uszkodzeń skóry, nawet w początkowym okresie skórnych zmian nowotworowych. Mają one znaczenie nie tylko lecznicze, ale i kosmetyczne, gdyż regulują i wzmagają resorpcyjne własności skóry i chronią ją przed szkodliwym działaniem czynników zewnętrznych.

Korzystne ochronne i regenerujące własności nagietka obejmują również błony śluzowe jamy ustnej, gardła, nosa, oczu, pochwy i odbytu.

Po podaniu doustnym nagietek wywiera korzystne działanie na błony śluzowe przełyku, żołądka i jelit. Najbardziej jednak uchwytne są jego właściwości wywoływania miesiączki. Ułatwia on pojawienie się miesiączki i czyni ją mniej bolesną wskutek działania rozkurczowego, zwłaszcza gdy towarzyszy jej anemia lub depresja nerwowa. Na błony śluzowe przewodu pokarmowego nagietek działa również ochronnie i przeciwzapalnie oraz przeciwwrzodowo, a nawet - jak wykazały to wielokrotnie powtarzane doświadczenia - w pewnym stopniu zapobiegawczo przeciw-nowotworowo. Chodzi tu przede wszystkim o zapobieganie rakowaceniu czynnych wrzodów żołądka i jelit oraz blizn pozostałych po zabiegach operacyjnych.

Należy dodać, że nagietek pobudza czynność wątroby i zwiększa ilość wytwarzanej przez nią żółci. Podnosi nieznacznie ilość wydalanego moczu i potu, dzięki czemu ułatwia usuwanie z organizmu zbędnych produktów przemiany materii. Nagietek jest więc wszechstronnym i wartościowym lekiem ziołowym, co zresztą wynika z bogatego i różnorodnego składu chemicznego. Należy też pamiętać, że wykryte w nagietku saponiny trójterpenowe mają budowę zbliżoną do saponin korzenia żeńszenia, aralii mandżurskiej i eleuterokoka, znanych surowców leczniczych Dalekiego Wschodu.

W zalecanych dawkach leczniczych nagietek nie wywołuje objawów szkodliwych.

Zewnętrznie stosuje się zwykle alkoholowe i olejowe wyciągi z kwiatów nagietka, ponieważ podstawowe związki czynne nie rozpuszczają się w wodzie. Podaje się je w różnych uszkodzeniach skóry, jak kontuzje, rany, wrzody, stłuczenia i obtarcia naskórka, a także w owrzodzeniach żylakowych, zapaleniu skóry, żylakach odbytu, oparzeniach, ranach pooperacyjnych, odmrożeniach, wysypkach skórnych i innych.

Przetwory z nagietka wykorzystuje się do celów kosmetycznych w postaci maseczek, mleczka, kremu, pasty, szamponu i olejku na cerę suchą, łuszczącą się i skłonną do infekcji, zaczerwienienia i pękania.

Stosowane są również na błony śluzowe jako środek przeciwzapalny i bakteriobójczy, przeciw rzęsistkom (irygacje i tampony), a nawet we wczesnych stanach nowotworowych w porozumieniu z onkologiem.

Wewnętrzne zaleca się przetwory z nagietka w nieżycie żołądka i jelit, a zwłaszcza w przewlekłym i opornym na inne leki wrzodzie żołądka i dwunastnicy oraz we wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego. Również w stanach zapalnych dróg żółciowych spowodowanych infekcją, w niedomodze wątroby i upośledzeniu jej czynności po przebytym wirusowym zapaleniu lub uszkodzeniu przez trujące związki (np. toksyny grzybów). Pomocniczo i w skojarzeniu z innymi lekami podaje się je w nie-operacyjnych postaciach raka żołądka, stanach przednowotworowych w przewodzie pokarmowym (np. długo utrzymującym się zapaleniu błon śluzowych, owrzodzeniu z krwawieniami, braku poprawy po innych lekach) itp.

Dobre wyniki osiąga się w zaburzeniach miesiączkowania połączonych z bólem, ogólnym osłabieniem, zawrotami głowy, a także w dolegliwościach okresu przekwitania (klimakterium).

Należy jednak pamiętać, że w niektórych z wymienionych chorób konieczna jest stała opieka lekarska i okresowe kontrole postępów leczenia.

Badania naukowe upoważniają, by zalecać nagietek, w połączeniu z innymi ziołami, do stosowania w ogólnym ubytku sił i odporności na zakażenia bakteryjne i wirusowe oraz przewlekłych i nie poddających się innym lekom dolegliwościach różnych narządów wewnętrznych, w tym także serca.

Napar z kwiatów nagietka: 1 łyżkę kwiatów lub wysuszonego rozdrobnionego ziela z kwiatami nagietka zalać 1i1/2 szklanki wody wrzącej i postawić pod przykryciem na parze na 30 min. Odstawić na 10 min i przecedzić. Pić 3 razy dziennie po 1/2 szklanki na 1 godz. przed posiłkiem. Korzystne jest dodanie szczypty liści szałwii i ziela dziurawca. Stosuje się w nieżytach przewodu pokarmowego, bolesnym miesiączkowaniu, zaburzeniach wydzielania żółci i zewnętrznie do okładów i przymoczek w różnych dolegliwościach skórnych, także na żylaki i blizny oraz do irygacji, płukanek i lewatyw.

Nalewka nagietkowa: 50 g kwiatów lub ziela z kwiatami macerować 14 dni w 500 ml alkoholu 40-procentowego, często wstrząsając. Następnie przecedzić, wycisnąć ziele, a płyn rozlać do małych, ciemnych butelek. Zaleca się doustnie 30-50 kropli, niekiedy do 1/2 łyżeczki w kieliszku wody 2-3 razy dziennie na 1 godz. przed posiłkami. Zewnętrznie stosować 1 łyżeczkę na 1/2 szklanki wody do okładów. Nalewka ma pełny zakres działania nagietka.

Wyciąg olejowy z nagietka: świeżo zebrane kwiaty (1-2 garście) zalać olejem roślinnym w małym naczyniu, tak aby były nim pokryte, postawić na parze na 1-2 godz. przez 2-3 dni, aż płatki kwiatów staną się kruche, a olej będzie żółtopomarańczowy. Przecedzić i wycisnąć kwiaty. Przelać do małych butelek i przechowywać w lodówce. Stosować zewnętrznie na skórę i błony śluzowe jako środek przeciwzapalny i gojący rany, oparzenia termiczne i słoneczne.

Ocet nagietkowy: świeże kwitnące ziele drobno posiekać. Na 100 g ziela dodać 25 ml spirytusu i 135 ml octu 10-procentowego. Starannie wymieszać i pozostawić na 10 dni, często wstrząsając. Przecedzić i użyć do smarowania przeciw brodawkom, zgrubieniom skóry, trądzikowi, świądowi i zapaleniu skóry oraz kontuzjom.

Wino nagietkowe: świeże kwiaty języczkowe (20-40 g) zalać butelką wina gronowego (700 ml), ewentualnie winem gronowym lub owocowym, sporządzonym sposobem domowym, macerować 14 dni, przecedzić i dodać 30 g soku dziurawcowego. Pić po kieliszku 2-4 razy dziennie na 1 godz. przed posiłkami jako środek ogólnie wzmacniający i mający wszystkie właściwości nagietka.

Zioła zwiększające odporność: zmieszać po 50 g kwiatów nagietka i korzeni mniszka oraz po 25 g ziela jemioły, ziela drapacza, ziela skrzypu, ziela pięciornika gęsiego, kwiatów jasnoty białej i korzeni pokrzywy. Zalać 1/2 łyżki ziół w termosie 2 szklankami wody wrzącej. Zamknąć i odstawić na 1 godz. Pić 3 razy dziennie po 1/2 szklanki między posiłkami jako środek wzmacniający, zwiększający odporność organizmu i regulujący czynność narządów wewnętrznych.

 

Źródło: Ożarowski A., Jaroniewski W., Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie, Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych Warszawa

https://produktybenedyktynskie.com/p1851,krem-do-twarzy-z-rumiankiem-i-nagietkiem

https://produktybenedyktynskie.com/p251,zel-pod-prysznic-lagodzacy-rumianek-z-nagietkiem

Sieci społecznościowe

Tagi