SZUKAJ POKOJU o. Włodzimierz Zatorski OSB

Si vis habere veram et perpetuam vitam,
prohibe linguam tuam a malo et labia tua ne loquantur dolum;
deverte a malo et fac bonum,
inquire pacem et sequere eam
(RegBen Prol 17).

Skoro chcesz mieć prawdziwe i wieczne życie,
powściągnij swój język od złego, od słów podstępnych twe wargi.
Odstąp od złego, czyń dobro;
 szukaj pokoju, idź za nim
(Ps 34[33],14–15)
(RegBen Prol 17).

Kiedy się jest w Jerozolimie, „mieście pokoju”, które jednocześnie jest w rzeczywistości miastem wielkich podziałów i ciągłego niepokoju, miastem kontrastów i sprzeczności, religijnego poświęcenia i jednocześnie fanatyzmu prowadzącego do niechęci i wręcz do nienawiści, pojawia się pytanie o pokój i jego znaczenie. Sprawa jest o tyle ważna, że Pan Jezus przekazał nam pokój. Pierwsze słowa, jakie wypowiedział do uczniów po zmartwychwstaniu, to: Pokój wam (J 20,19). To nie było zwykłe pozdrowienie, ale dar, którego pełnią stał się Duch Święty. Wcześniej Pan Jezus zapowiedział ten dar słowami wypowiedzianymi w Wieczerniku: Pokój zostawiam wam, pokój mój daję wam. Nie tak jak daje świat, Ja wam daję. Niech się nie trwoży serce wasze ani się lęka (J 14,27). To zdanie wypowiedział w kontekście obietnicy posłania Parakleta, Ducha Świętego, którego Ojciec pośle w moim imieniu On was wszystkiego nauczy i przypomni wam wszystko, co Ja wam powiedziałem (J 14,26). Pokój w istocie jest znakiem obecności Ducha Świętego. Święty Paweł w Liście do Galatów włącza go do  tak zwanych „owoców Ducha”: Owocem zaś Ducha jest: miłość, radość, pokój, cierp­liwość, uprzejmość, dobroć, wierność, łagodność, opanowa­nie (Ga 5,22n). Pierwszą i podstawową prawdą odnoszącą się do pokoju, to fakt, że jest owocem Ducha Świętego, czyli praktycznie mówiąc, pokój staje się naszym udziałem przez życie w Duchu. Wszelki pokój, który nie jest owocem Ducha, nie jest prawdziwy. Pokój jest wynikiem autentycznego życia – otwarcia się na życie Boże w nas.

Tak zresztą podchodzi do pojęcia pokoju św. Benedykt w Regule, który mówi o nim w kontekście zamiaru posiadania prawdziwego życia. Inne owoce Ducha można właściwie dostrzec we wcześniejszych zaleceniach przytoczonego na wstępie fragmentu Prologu Reguły św. Benedykta: powściągnij swój język od złego, od słów podstępnych twe wargi. Odstąp od złego, czyń dobro. Niemniej z owoców Ducha Świętego jedynie pokój jest w tym zdaniu bezpośrednio wskazany. Inne owoce Ducha Świętego są także wymienione wyraźnie w Regule, ale w innych miejscach. W szczególności odnosi się to do miłości, pierwszego owocu Ducha. Święty Benedykt odnosi się do niej co chwilę. W przypadku miłości także chodzi mu  o osiągnięcie pełni życia:

Gdy będziesz postępował naprzód w życiu wspólnym i w wierze, serce ci się rozszerzy i pobiegniesz drogą przykazań Bożych z niewysłowioną słodyczą miłości (RegBen Prol 49).

W rozdziale o narzędziach dobrych uczynków wzywa jednoznacznie: „Nie schodzić z drogi miłości” (RegBen 4,26). Warto może jeszcze przytoczyć jedno zdanie, które zawiera się w tak zwanym testamencie św. Benedykta, a które odnosi się do miłości w wymiarze praktycznym, wspólnotowym:

Ta więc właśnie gorliwość niechaj wyróżnia mnichów w ich życiu żarliwej miłości (RegBen 72,3).

Podobnie moglibyśmy przejrzeć wszystkie owoce Ducha i znaleźlibyśmy w Regule bardzo wyraźne wezwanie do wprowadzenia ich w życie. Istotne jest w Regule to, że owe owoce są dla św. Benedykta czymś, co trzeba nieustannie w życiu potwierdzać, co trzeba codziennie praktykować. Zasadniczo mądrość Reguły polega na takim uporządkowaniu życia, aby wprowadzało nas ono w życie Ducha. Autentycznym zawołaniem benedyktynów było zawsze: „ordo et pax – ład i pokój”. Bardzo ładnie ilustruje tę zasadę uwaga odnosząca się do drugiego z wymienionych przez św. Pawła owoców Ducha, do radości. Święty Benedykt pisze:

Trzeba również, by posłuszeństwo uczniów było pogodne, gdyż radosnego dawcę miłuje Bóg (2 Kor 9,7 za Prz 22,8 LXX). Jeśli uczeń słucha niechętnie i protestuje nie tylko słowem, lecz także buntuje się w sercu, to choćby nawet rozkaz wypełnił, nie może podobać się Bogu, który widzi jego zbuntowane serce. Taki czyn nie przyniesie mu żadnej łaski, a wręcz przeciwnie może ściągnąć na niego karę za szemranie, jeśli nie poprawi się szybko i za błąd swój nie zadośćuczyni (RegBen 5,16–19).

Ten fragment ukazuje kryteria myślenia św. Benedykta. Formalne spełnianie czegoś nie daje prawdziwych owoców i nie prowadzi do życia. Zasadniczym narzędziem pracy duchowej jest zatem wchodzenie w dynamikę owoców duchowych. Wydaje się, że dokładnie o to chodzi św. Benedyktowi, kiedy mówi o potrzebie szukania pokoju. Przy czym owo szukanie (łac. inquire) posiada w sobie zdeterminowanie, wręcz ściganie i zdecydowaną chęć uchwycenia i trzymania się pokoju. Przypomina to przytaczaną już gorliwość (łac. zelum – czyli właściwie zawziętość) w „życiu żarliwej miłości” we wspólnocie. Szukania tak rozumianego nie można sprowadzić ani do sztywnego trzymania się porządku, ani do chłodnej intelektualnej refleksji, która nie posiada przełożenia na życie. 

O. Włodzimierz Zatorski OSB

Autor

 

O. Włodzimierz Zatorski OSB - mnich z Opactwa Benedyktynów w Tyńcu. Urodzony w 1953 r. Do klasztoru wstąpił po ukończeniu fizyki na Uniwersytecie Jagiellońskim w 1980 r. Uroczystą profesję złożył w 1984 r., a w 1987 r. został wyświęcony na kapłana. W latach 1991–2007 dyrektor Wydawnictwa Benedyktynów TYNIEC. Był przeorem i magistrem nowicjatu. Obecnie szafarz klasztorny, opiekun oblatów i rekolekcjonista.

Dotychczas opublikował: Przebaczenie (1996), Kiedy mówimy „Ojcze nasz…” (1999), Usłyszeć słowo Boże (1999), Przewodniczka wiary (2001), Psalmy – szkoła mądrości (2004), Od bogów pogańskich do Boga żywego (2004) – wywiad z prof. Anną Świderkówną, Otworzyć serce (2005),Droga człowieka (2006), Milczeć, aby usłyszeć (2007), Pokora (2008), Kto pragnie szczęścia(2008), Tyniecka droga krzyżowa (2008), Dziesięciokrąg (2009), Rozważania liturgiczne na każdy dzień. T. 1: Adwent i okres Bożego Narodzenia (2009), T. 2a: Wielki Post (2010), T. 2b: Okres wielkanocny (2011), T. 3: Okres zwykły 1–11 (2010) , T. 4: Okres zwykły 12–23 (2010), T. 5: Okres zwykły 24–34 (2010), Acedia dziś (2010), Boże miłosierdzie (2011), Ład i pokój (2011), Osiem duchów zła (2012), Po owocach poznacie (2012), Prawda w życiu człowieka (2013),  Po obu stronach rzeki (2013),  Słowo wcielone (2014), Jesteśmy ludźmi i nie wiemy, kim jesteśmy (2015).

Wszystkie artykuły autora

Sieci społecznościowe

Tagi