Tymianek w kuchni i apteczce

Tymianek pospolity to drobny półkrzew z rodziny Wargowych (Labiatae), pochodzący z krajów śródziemnomorskich, obecnie uprawiany w wielu krajach, w tym również w Polsce. Roślina ma swoisty, aromatyczny, przyjemny zapach tymolowy.

Do celów leczniczych zbiera się od czerwca do września zakwitające, szczytowe, nie zdrewniałe części pędów tymianku i szybko suszy w suszarniach naturalnych, w miejscach zacienionych i przewiewnych. W suszarni ogrzewanej nie należy przekraczać temp. 35°C. Po wysuszeniu przeciera się przez sita i odrzuca grubsze fragmenty łodyg. Otrzymuje się ziele tymianku.

Ziele zawiera olejek eteryczny w ilości do 3,5%, niekiedy nawet do 5,4%.

Najczęściej praktycznie wykorzystuje się działanie wykrztuśne przetworów z ziela tymianku, które pobudzają samoistne ruchy rzęsek nabłonka górnych dróg oddechowych. Wzmagają jednocześnie wydzielanie płynnego śluzu, rozrzedzającego zgęstniałą wydzielinę zalegającą w gardle, i ułatwiają jej odkrztuszanie. Flawonoidy ziela tymianku mają działanie rozkurczowe, korzystne w mechanizmie wykrztuśnym.

Fenolowe składniki olejku, jak tymol i karwakrol, oraz garbniki i niektóre inne związki zawarte w zielu hamują rozwój grzybów chorobotwórczych i flory bakteryjnej, zwłaszcza paciorkowców jamy ustnej i gardła, przewodu pokarmowego i skóry, albo je niszczą.

Olejek tymiankowy drażni skórę i powoduje jej przekrwienie. Związki gorzkie ziela tymianku pobudzają wydzielanie soku żołądkowego i poprawiają trawienie oraz przyswajanie pokarmów. Inne składniki ziela znoszą stany skurczowe w obrębie przewodu pokarmowego.

Duże dawki i zbyt często powtarzane dawki lecznicze wyciągów z ziela tymianku powodują nudności, wymioty, zapalenie żołądka, a nawet białkomocz. Cięższe objawy obserwowano po nieostrożnym, doustnym przyjmowaniu olejku tymiankowego. Tymol działa jeszcze silniej i może nawet spowodować zatrucie śmiertelne.

Wyciągi i inne przetwory z ziela tymianku są bardzo często stosowane jako środki wykrztuśne, zwłaszcza u dzieci, młodzieży i osób w wieku podeszłym. Do preparatów wykrztuśnych, masowo produkowanych przez przemysł zielarski, należy u nas syrop tymiankowy.

Często wykorzystuje się odkażające własności ziela tymianku. Napar z ziela stosuje się do płukania w stanach zapalnych jamy ustnej i gardła wywołanych przez bakterie ropotwórcze lub grzyby. Również w nieżytach gardła i krtani ze skąpą wydzieliną, połączonych z kaszlem i chrypką.

Odwar z ziela tymianku służy do kąpieli wzmacniających i odkażających skórę, a także do okładów i przymoczek oraz przemywań w łojotokowym zapaleniu skóry, wyprysku bakteryjnym itp. Bardzo rzadko podaje się napary i odwary z ziela tymianku doustnie w nieżytach żołądka i przewodu pokarmowego.

Olejek tymiankowy stosuje się zewnętrznie jako składnik niektórych preparatów przeciwreumatycznych, jak złożone mazidło pieprzowcowe i spirytus mydlano-kamforowy. Tymol izolowany z olejku tymiankowego stosuje się w stomatologii do odkażania ubytków zębowych.

W niektórych krajach tymianek służy w różnych kompozycjach jako przyprawa do przetworów wędliniarskich i mięsnych, krokietów i sałatek oraz do marynowania ogórków. Jest też składnikiem przypraw do drobiu i octu ziołowego, a także likierów ziołowych, jak m.in. benedyktyn.

Napar z ziela tymianku: 1 łyżkę ziela zalać 11/2 szklanki wody wrzącej i naparzać pod przykryciem 15 min. Odstawić na 15 min i przecedzić. Pić po 1/3 szklanki 2-3 razy dziennie po jedzeniu jako środek regulujący trawienie i zapobiegający wzdęciom bądź przed posiłkiem jako lek zwiększający apetyt, natomiast między posiłkami jako wykrztuśny. Ten sam napar można stosować do płukania jamy ustnej i gardła w anginie.

Kąpiel tymiankowa: 100 g ziela zalać 5 l wody ciepłej i gotować pod przykryciem 3 min. Odstawić na 15 min i przecedzić. Wytrawione zioła umieścić w woreczku płóciennym, zawiązać i wraz z odwarem przenieść do wanny wypełnionej do 1/3 wodą o temp. około 37°C. Czas kąpieli 10-15 min. Stosuje się w dolegliwościach skórnych.

Zioła przeciw lambliom: zmieszać po 50 g ziela tymianku, kłącza tataraku i korzenia omanu, po 25 g liści mięty pieprzowej i liści orzecha włoskiego oraz 10 g ziela piołunu. Wsypać 2 łyżki ziół do termosu i zalać 2 szklankami wody wrzącej. Zamknąć i odstawić na 1 godz. Pić po 1/2 szklanki 3 razy dziennie między posiłkami w ciągu tygodnia. Następnie zmniejszyć dawkę ziół do 1-11/2 łyżki i pić w ciągu kilku tygodni. Można słodzić miodem lub cukrem. Kontrolować kał na obecność cyst lamblii przed kuracją i po niej. Stwierdzono skuteczność również przeciw glistom jelitowym i owsikom.

 

Źródło: Ożarowski A., Jaroniewski W., Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie, Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych Warszawa 1987.

 Źródło: https://produktybenedyktynskie.com/p541,tymianek

Sieci społecznościowe

Tagi