KRYTERIA OCENY ROZWOJU LUB DEGRADACJI o. Włodzimierz Zatorski OSB

Skąd jednak wiemy, kiedy idziemy do przodu, kiedy się rozwijamy, a kiedy z kryzysu przechodzimy do degradacji?

Wydaje się, że jest to oczywiste. Jednak w rozmowach czasem niektórzy nieco ironicznie takie pytanie zadają, a w podtekście mówią, że właściwie jest wszystko jedno byleby dawało nam zadowolenie z tego, co zrobiliśmy. Nie jest to prawda, gdyż, jak to wcześniej powiedzieliśmy, naszym życiem rządzą bardzo określone prawa, które powodują, że stajemy się sobą lub zamykamy się w sztucznych strukturach. O tym, że idziemy do przodu, czy się rozwijamy, czy wpadamy w degradację, mówi nam samo nasze życie. W życiu bowiem chodzi o życie w jego pełni. To, co prowadzi do pełni życia, jest dobre, a to, co je niszczy jest złe i stanowi degradację.

Jednak tutaj można znowu zapytać: Na czym polega pełnia życia? Wydaje się, że pełna odpowiedź na to pytanie można sformułować następująco: Prawdziwe, pełne życie to takie, którego nie jest w stanie pokonać śmierć. Gdyby bowiem życie kończyło się śmiercią, to byłoby marnością. Pozostałaby wówczas logika, którą wyraża mędrzec Starego Testamentu:

Mylnie rozumując, mówili sobie: «Nasze życie jest krótkie i smutne. Nie ma lekarstwa na śmierć człowieczą, nie znamy nikogo, kto by wrócił z Otchłani. 2 Urodziliśmy się niespodzianie i potem będziemy, jakby nas nigdy nie było. Dech w nozdrzach naszych jak dym, myśl jak iskierka z uderzeń serca naszego: 3 gdy ona zgaśnie, ciało obróci się w popiół, a duch się rozpłynie jak niestałe powietrze. 4 Imię nasze pójdzie z czasem w niepamięć i nikt nie wspomni naszych poczynań. Przeminie życie nasze jakby ślad obłoku i rozwieje się jak mgła, ścigana promieniami słońca i żarem jego przybita. 5 Czas nasz jak cień przemija, śmierć nasza nie zna odwrotu: pieczęć przyłożono, i nikt nie powraca. 6 Nuże więc! Korzystajmy z tego, co dobre, skwapliwie używajmy świata w młodości! (Mdr 2,1−6).

Podobnie mówił wspomniany wcześniej Kohelet:

14 Mędrzec ma w głowie swojej oczy, a głupiec chodzi w ciemności. Ale poznałem tak samo, że ten sam los spotyka wszystkich. 15 Więc powiedziałem sobie: «Jaki los głupca, taki i mój będzie. I po cóż więc nabyłem tyle mądrości?» Rzekłem przeto w sercu, że i to jest marność. 16 Bo nie ma wiecznej pamięci po mędrcu tak samo, jak i po głupcu, gdyż już w najbliższych dniach w niepamięć idzie wszystko; czyż nie umiera mędrzec tak samo jak i głupiec? 17 Toteż znienawidziłem życie, gdyż przykre mi były wszystkie sprawy, jakie się dzieją pod słońcem; bo wszystko marność i pogoń za wiatrem (Koh 2,14−17).

Jedynym przekroczeniem owej marności jest życie, które przekracza śmierć i jest pełna życia, a nie nieskończonym znoszeniem trudów. W chrześcijaństwie takie życie to udział w zmartwychwstaniu Chrystusa, a tym samym komunia z Bogiem. To jest jednak religijny i ostateczny wymiar życia, a w kontekście duchowości lidera interesuje nas wymiar ziemski. Po czym w tym wymiarze poznamy, że żyjemy pełniej? O tym jednoznacznie mówią owoce, które św. Paweł nazywa owocami ducha: miłość, radość, pokój, cierpliwość, uprzejmość, dobroć, wierność, 23 łagodność, opanowanie (Ga 5,22-23), do których trzeba dołączyć jeszcze przynajmniej: pokorę, przebaczenie i wdzięczność, o których św. Paweł mówi w innych tekstach mówiących o zasadach życia we wspólnocie (zob. Ef 4 i Kol 3). Ideologię odnoszącą się do życia, podobnie jak zresztą do wszystkiego, można dowolnie budować i znajdować dla niej intelektualne uzasadnienia. Nasz rozum potrafi się naginać do różnych pomysłów, przyjmować je, uznawać za prawdę itd. Jest on w tej dziedzinie niezmiernie elastyczny aż do podważania oczywistej prawdy, o czym już mówiliśmy. Natomiast owoców nie da się zafałszować. Jeżeli nawet można je przez jakiś czas udawać, to jednak zawsze ostatecznie okaże się, jaka jest prawda. Dlatego owoce są najpewniejszym źródłem poznania. Niestety dzisiaj bardzo rzadko ktoś używa takiego kryterium poznania. Zazwyczaj szuka się ich w różnych porównaniach z ideałem, z normami, szuka się zgodności z naszymi planami i marzeniami lub po prostu uznaje się za kryterium rozstrzygające wzrost produkcji, dokonanych usług i zarobionych pieniędzy. Jednak te kryteria jedynie pośrednio mogą wskazywać na pełnię życia, mogą towarzyszyć mu, ale nie są zasadniczymi kryteriami poznania. Życie poznaje się po samym życiu, czyli właściwie po jego owocach, które rodzą się w naszym sercu. 

Nie przypadkiem wskazaliśmy na owoce ducha, a w istocie owoce Ducha Świętego, gdyż On daje życie. Nie nasze wysiłki kierowane naszymi marzeniami, ale odkrycie prawdy, że będąc misterium dla siebie samych, najlepiej wzrastamy, gdy pozwolimy się prowadzić Temu, który nas stworzył. Jest to zasadnicze zagadnienie przemiany, jaka powinna w każdym z nas nastąpić: od postawy demiurgicznej polegającej na dążeniu do kreowania siebie i swojego życia według własnych pomysłów, do otwarcia się na Ducha Świętego, który jest Osobą-Prawdą doprowadzającą nas do „całej prawdy” (zob. J 16,13), prawdy, która daje życie. Tak to brzmi w wymiarze religijnym, jednak w życiu praktycznym, także w życiu lidera, otwartość na pojawiającą się prawdę jest podstawą do rozwoju i wzrastania. Wszelkie zafiksowanie na określonych ideach, choćby najwznioślejszych, kończy się zamknięciem i degradacją. Trzeba się po prostu otwierać na prawdę, która się pojawia w życiu, szczególnie w sytuacjach trudnych, bo wówczas uderza ona w nas najmocniej, a egzystencjalny ból umożliwia przełamać utrwalone schematy. Kryzys jest dla nas szansą, którą musimy nau

O. Włodzimierz Zatorski OSB

Autor

 

O. Włodzimierz Zatorski OSB - mnich z Opactwa Benedyktynów w Tyńcu. Urodzony w 1953 r. Do klasztoru wstąpił po ukończeniu fizyki na Uniwersytecie Jagiellońskim w 1980 r. Uroczystą profesję złożył w 1984 r., a w 1987 r. został wyświęcony na kapłana. W latach 1991–2007 dyrektor Wydawnictwa Benedyktynów TYNIEC. Był przeorem i magistrem nowicjatu. Obecnie szafarz klasztorny, opiekun oblatów i rekolekcjonista.

Dotychczas opublikował: Przebaczenie (1996), Kiedy mówimy „Ojcze nasz…” (1999), Usłyszeć słowo Boże (1999), Przewodniczka wiary (2001), Psalmy – szkoła mądrości (2004), Od bogów pogańskich do Boga żywego (2004) – wywiad z prof. Anną Świderkówną, Otworzyć serce (2005),Droga człowieka (2006), Milczeć, aby usłyszeć (2007), Pokora (2008), Kto pragnie szczęścia(2008), Tyniecka droga krzyżowa (2008), Dziesięciokrąg (2009), Rozważania liturgiczne na każdy dzień. T. 1: Adwent i okres Bożego Narodzenia (2009), T. 2a: Wielki Post (2010), T. 2b: Okres wielkanocny (2011), T. 3: Okres zwykły 1–11 (2010) , T. 4: Okres zwykły 12–23 (2010), T. 5: Okres zwykły 24–34 (2010), Acedia dziś (2010), Boże miłosierdzie (2011), Ład i pokój (2011), Osiem duchów zła (2012), Po owocach poznacie (2012), Prawda w życiu człowieka (2013),  Po obu stronach rzeki (2013),  Słowo wcielone (2014), Jesteśmy ludźmi i nie wiemy, kim jesteśmy (2015).

Wszystkie artykuły autora

Sieci społecznościowe

Tagi